تاریخ ارسال : ۱۷ فروردین ۱۳۹۷ ساعت : ۰۷:۲۶ 0 نظر چاپ این صفحه چاپ این صفحه

آنالیز ادله فقهی اعمال فیلترینگ

 

خلاصه

فضای سایبری در کنار فرصت‎های با اهمیت، تهدیدهای امنیتی و اجتماعی و فرهنگی بهمراه دارد. سیاست جمهوری اسلامی ایران بر آن هست که فیلترینگ به عنوان اصلی‎ترین راه اعمال تنگنا دسترسی اعضاء نسبت به سایت‎های انحرافی و مخالف با موازین اسلامی بشمار می‎آید. این مقاله در صدد آنالیز فقهی مبحث و عیارسنجی ادله فقهی آن و سر انجام، تقویت نظریه وجوب اعمال فیلترینگ نسبت به سایت‎های انحرافی هست.

گرچه فیلترینگ بعضی از سایت‎ها بر خلاف مقتضای قاعده لاضرر لازمه ضرری چون منفعت‎نبردن از علم و نکات موجود در آن سایت می‎باشد، ولی فیلترنکردن این دسته از سایت‎ها با توجه به دلایلی؛ چون انحرافات دینی، اعتقادی، فرهنگی و سیاسی، بر خلاف ادله قاعده نفی سبیل، حرمت محافظت کتب ضاله، قاعده مصلحت و امر به سرشناس و نهی از منکر هست و در صورت تزاحم بین ادله وجوب فیلترینگ و فیلترنکردن سایت‎های انحرافی، آنچه که آسیب کمتری دارد، اختیار می‎گردد.

واژگان کلیدی

فیلترینگ، فضای سایبری، قاعده نفی سبیل، حرمت محافظت کتب ضلال، قاعده محافظت مصلحت، امر به سرشناس، قاعده لاضرر

مقدمه

اسلام دین علم و دانش هست و این دین آسمانى، انسانها را به فراگرفتن علوم و توسعه‎بخشیدن و همگانى‎ساختن آن تشویق مى‎کند، ولى در عین حال به یک نکته اساسى توجه کامل دارد و آن اینکه همان گونه که باید جامعه را از عاملان خطرهاى مادى مثل بیمارى‎هاى واگیردار محافظت کرد، باید از عاملان انحراف‎هاى فکرى و معنوى نیز محافظت نمود.

در تمدن غربی، اشخاص در انتخاب هر نوع عقیده و فکر و انحرافى را که مخل به نظام مادى اجتماع نباشد، آزاد می باشند، لکن در اسلام اینطور نیست، لکن اسلام خواهان آن هست که جامعه‎ای بوجود آورد که در مسیر تکامل معنوى و اخلاقى پیش برود. این کار میسر نمى‎شود، جز آنکه با عاملان انحراف فکرى و اخلاقى مقابله شود و  از سیطره این عاملان بر زندگى مردم جلوگیری کند. در دنیای دیجیتال امروز، توسعه فناوری های ارتباطی و اطلاعاتی باعث ایجاد تأثیراتی عمیق و غیر قابل انکار بر زندگی اشخاص جامعه شده هست.

اینترنت یکی از بزرگ‎ترین وسیله کاربردی با پیش‎زمینه ارتباطات و رسانه هست و هدف کلیدی آن، افزایش و تسریع اطلاعات و ارتباطات می‎باشد؛ بطوری که توانسته هست تحولاتی بنیادی در ساختارهای اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی جامعه ایجاد کند.  ولی به مرور زمان زمان و بتدریج، این منفعت مطلوب از اینترنت مورد تحریف قرار گرفته و کارآیی آن تحولات چشم‎گیری را به خود دیده هست. حتی می‎توان مدعا نمود که فضای سایبری به میدان جنگی جدید مبدل شده که تهدیدی نو به لیست تهدیدات متعارف پیش روی جهان امروز اضافه کرده هست.

  بستر تأثیرات این تهدید از مرزهای جغرافیایی و سیاسی فراتر رفته که نکات ضمنی آن در حوزه امنیت ملی کشورها بسیار با اهمیت هست. زیادی از سایت‎ها تندرستی روانی جامعه و خانواده‎ها را به خطر می‎اندازد و تعداد زیادی نیز کلاهبرداری و فسادهای مالی و نیز فسادهای اخلاقی و سیاسی و دینی در پی دارد. علاوه بر این دسته زیادی از سایت‎ها که نوعاً در عنوان های زیبایی نیز طراحی شده‎اند، فتنه‎آفرینند که در این میان می‎توان به بعضی از سایت‎هایی که به اختلافات قومیتی دامن می‎زنند، اشاره کرد. بعضی از این سایت‎ها تحت عنوان ایجاد کمپین های پشتیبانی از زبان مادری از احساس های هموطنان سوء  استفاده می کنند.

عنوان کار، عنوان زیبایی هست، اما در بطن کار، مسائلی پیش می‎آید و سخن هایی زده می شود که عکس العمل  بعضی اقوام دیگر را در پی دارد و به تبع آن یک دعوای قومیتی مطرح ایجاد می‎کند. بر این اساس، خصوصیت و خصوصیت اینترنت و آسانی انتشار مطالب و اطلاعات و علاوه بر آن، راحتی دستیابی به انواع متفاوت اطلاعات در وب؛ اعم از متن، صوت، عکس و داده‎های گرافیکی متنوع، به اندازه‎ای شدت یافته هست که در بعضی مورد ها اطلاعات در بر دارنده مطالب مخرب و زیانباری نیز در وب منتشر می‎شود که زمینه سوء استفاده‎های متفاوت را فراهم آورده هست.

  هرزه‎نگاری‎های جنسی؛ بخصوص در راستای سوء استفاده از کودکان، ترویج خشونت و فساد، خرید و فروش مواد مخدر و زیانبار، اشاعه اطلاعات شخصی اشخاص و سازمان‎ها، استفاده از اطلاعات وب در جهت اغراض تروریستی و مورد ها به مثابه، لزوم کنترل محتوای وب را ناگزیر ساخته هست، ولی این کنترل و نظارت بر انتشار اطلاعات در جوامع متفاوت و برطبق خط مشی‎های سیاسی و فرهنگی هر جامعه‎ای نمودهای متفاوتی داشته هست.

سیاست جمهوری اسلامی ایران بر آن هست که «فیلترینگ» به عنوان اصلی‎ترین راه اعمال تنگنا دسترسی اعضاء نسبت به سایت‎های انحرافی و مخالف با موازین و مبانی اسلامی محسوب می‎شود. اعمال فیلترینگ از ناحیه حکومت بر پایه ملاک هایی چون خلاف هنجارهای جامعه بودن، خلاف شؤونات اسلامی بودن، تهدیدبودن برای امنیت ملی صورت می‎گیرد. از نظر نویسندگان، اعمال فیلترینگ در فضای سایبری واجب هست و دامنه وجوب تکلیفی آن دربردارنده تمام سایت‎هایی می‎شود که به تندرستی روحی و روانی اشخاص جامعه و به امنیت ملی کشور لطمه وارد می کند و در یک سخن، بر خلاف مقتضای شریعت اسلام محسوب می‎شود.

  پژوهش حاضر در صدد آن هست که مبانی فقهی وجوب اعمال فیلترینگ را نسبت به سایت‎های انحرافی و بر خلاف احکام اسلامی، مورد ارزیابی قرار دهد و حکم تکلیفی وجوب اعمال فیلترینگ را درباره این دسته از سایت‎ها اثبات نمایند. پیش از تصریح ادله وجوب اعمال فیلترینگ، لازم هست واژگانی چون فضای سایبری، اینترنت و فیلترینگ شرح داده گردند.

۱٫ فضای سایبری

۱٫ فضای مجازیدر ارتباط با تصریح فضای سایبری، تعاریف مختلفی عرضه شده هست.

به نظر می‎رسد تشریح جامع و کامل از فضای سایبری و سایبری این تشریح باشد: «فضای مجازی، محیط الکترونیکی حقیقی هست که ارتباطات انسانی به شیوه‎ای فوری و حقیقی، فراتر از مرزهای جغرافیایی و با وسیله خاص خود، در آن زنده و مستقیم روی می‎دهد» (عباسی و مرادی، ۱۳۹۴، ش۸۱، ص۴۴). قید حقیقی، مانع از آن هست که گمان شود مجازی‎بودن این فضا به معنای غیر واقعی‎بودن آن هست؛ چراکه در این فضا نیز همان ویژگی‎های تعاملات انسانی در دنیای خارج مثل مسؤولیت وجود دارد. ضمن اینکه فضای سایبر در حقیقت یک محیطی هست که ارتباطات در آن انجام می‎شود، نه صرف مجموعه‎ای از ارتباطات. از سوی دیگر، گرچه امکان دارد این ارتباطات در همه شرایط آنلاین نباشند، ولی زنده و حقیقی و مستقیم می باشند.

ازاین‎رو، اثرگذاری و تأثر بالایی در این ارتباطات رخ می‎دهد (همان). واژه «سایبر» به فناوری رایانه و الکترونیک‎محور اشاره دارد.

فضای سایبر نیز یک قلمرو عملیاتی تنظیم‎شده به واسطه استفاده از علم الکترونیک هست تا اطلاعات را از طریق سیستم‎های به‎هم‎پیوسته و زیرساخت‎های مربوط با آن مورد بهره‎برداری قرار دهد (همان). فضای سایبری را می‎توان برای شرح تمام انواع مراجع اطلاعاتی موجودشده از طریق شبکه‎های رایانه‎ای بکار برد.

۲٫ اینترنت

در حقیقت فضای سایبری نوع متفاوتی از حقیقت مجازی و دیجیتالی هست که توسط شبکه‎های رایانه‎ای هم‎پیوند تأمین می‎شود که با کمی مسامحه می‎توان آن را مترادف با شبکه جهانی اینترنت دانست (ایزدی‎فرد و حسین‎نژاد، ۱۳۹۵، ص۳۳). ۲٫ اینترنتاینترنت، شبکه‎اى از شبکه‎هاى کامپیوترى هست که زیرساخت سراسرى شبکه‎اى بسیار وسیعى را تشکیل مى‎دهد.

اینترنت میلیون‎ها کامپیوتر را به یکدیگر ارتباط مى‎دهد و بدین ترتیب شبکه‎اى را مى‎سازد که به واسطه آن هر کامپیوترى که به اینترنت متصل باشد، مى‎تواند با سایر کامپیوترهاى متصل به اینترنت ارتباط ایجاد کند.

۳٫ فیلترینگ

به عبارتى دیگر، اینترنت عبارت هست از میلیون‎ها عضو کامپیوتر که توسط خطوط تلفن و یا سایر خطوط یا روش‎هاى ارتباطى با یکدیگر متصل می باشند (گروه جمع آوری و ترجمه بنیادICDL  جمهورى اسلامى ایران، ۱۳۹۰، ص۱۶). اینترنت باعث دسترسی آسان و فوری به ظرفیت عظیمی از اطلاعات در کوتاه‎ترین زمان ممکن گردیده و روزانه در حال گسترش و توسعه می‎باشد؛ بطوری که امروزه مثل اشعه‎ای نور خود را بر پنچ قاره جهان افکنده و دنیای شگفت‎انگیزی را بوجود آورده که با ورود در آن می‎توان مطالب بسیاری در شبکه‎ها و پایگاه آموخته و علاوه بر آن می‎توان به تمامی موضوعات موجود و قابل ارزیابی در جهان دست یافت (ایزدی‎فرد و حسین‎نژاد، ۱۳۹۵، ص۳۳). ۳٫ فیلترینگچنانچه گذشت، فضای سایبر دارای تأثیرات گوناگون بر جوامع انسانی در فضای حقیقی هست که در قالب مزایا و معایبی در جامعه جلوه گر می باشد. این فضا تشکیل شده از مجال ها، مزایا و در مقابل آن، آسیب ها و تهدیدات متعددی می باشد که پیش روی اعضاء، گروه ها، جامعه، حکومت و دولت ها هست.

  بر این اساس، فضای سایبری یک تیغه دولبه است و فرصت‎های زیادی را بهمراه دارد، ولی اگر مدیریت نشود امکان دارد آسیب‎ها و تهدیدهایش بر فرصت‎هایی که می‎سازد، غلبه کند. بنابراین اگر ملاحظات کافی از لحاظ امنیت و امنیت عرضه شود، قطعاً می‎تواند بهره‎ور و فرصت‎آفرین باشد. اعمال فیلترینگ می‎تواند به عنوان یکی از راه‎های با اهمیت در تحقق این امنیت محسوب شود.

   فیلترینگ عدم دسترسی به محتوای مجرمانه طبق قانون جرم ها رایانه ای هست. فیلتر یا پروکسی (proxy) طبق معمول به عنوان قسمتی از «دیوار آتش» سرویس دهندگان اینترنت مورد استفاده قرار می گیرد و نحوه کار آن به این صورت هست که وقتی عضو می‎خواهد در یک شبکه محلی به یک سرویس دهنده اینترنت دسترسی داشته باشد، یک درخواست از کامپیوتر به سرویس دهنده پروکسی ارسال خواهد کرد.

مصادیق محتوای مجرمانه که به عنوان مبحث ماده ۲۱ قانون جرم ها رایانه‎ای مصوب ۱۳۸۸(۱)  شمرده می‎شود و نسبت به آنان فیلترینگ اعمال می شود، لیست بلندبالا و وسیع  ای را دربردارنده می  شود که هر کدام در قوانین متفاوت به طور پراکنده مذکور هست که من جمله آنان می‎توان به مورد ها ذیل اشاره کرد:

۱٫ پس از آن سرویس دهنده پروکسی اطلاعات را از سرویس دهنده اینترنت به کامپیوتر درون‎شبکه داخلی ارسال خواهد کرد و دقیقا تر پروکسی بسته های اطلاعات؛ یعنی اطلاعات در حال گذر از شبکه را مورد کنترل و ارزیابی قرار می دهد (اطلاعات در حال گذر شاملIP فرستنده و دریافت کننده علاوه بر این پروتکل مورد استفاده برای ارسال بسته های اطلاعاتی و مواردی از این قبیل است) و توان دارد جابه جایی بسته های مشخص از اینترنت به شبکه داخلی و بالعکس را مسدود کند.

۲٫   فیلترینگ اینترنت در ایران عبارت هست از اعمال سانسور، تنگنا و نظارت ساختاریافته و هدفدار بر دسترسی به محتوای وبگاه ها و استفاده از خدمات اینترنتی برای اعضاء ایرانی.

۳٫ فیلترینگ در ایران طبق قوانین مصوب در مجلس شورای اسلامی اعمال می شود و طیف وسیع ای از وبگاه های اینترنتی، از پورنوگرافی گرفته تا سیاسی را در بر می گیرد.

۴٫ محتوا بر علیه عفت و اخلاق عمومی؛ جرایمی مثل اشاعه فحشا و منکر، استفاده ابزاری از زنان، راه اندازی سایت  های همسریابی بدون مجوز، آسان سازی، تحریک، تشویق، ترغیب، تهدید یا تطمیع اشخاص به دستیابی به محتویات مستهجن و مبتذل و مواردی مثل اینها.

۵٫ محتوا بر علیه مقدسات اسلامی؛ مثل بی احترامی به دین مبین اسلام و مقدسات آن.

۶٫ محتوا بر علیه امنیت و آسایش عمومی؛ مثل تشکیل جمعیت، دسته، گروه در فضای سایبری (سایبر) با هدف برهم زدن امنیت کشور، تهدید به بمب‎گذاری، تحریک یا اغوای مردم به جنگ یا کشتار یکدیگر، انتشار اسرار محرمانه نیروهای مسلح و نظایر اینها.

۷٫ ۴٫

۸٫ محتوا بر علیه مقام های و نهادهای دولتی و عمومی؛ مثل دروغ و نشر اکاذیب نسبت به مقام های و نهادها و غیره.ir).

4. آنالیز ادله فقهی اعمال فیلترینگ

۵٫

۴-۱٫ قاعده نفی سبیل

محتوایی که برای انجام جرم ها رایانه ای بکار می رود؛ مثل انتشار یا توزیع و دردسترس‎قراردادن یا خرید و فروش داده ها یا نرم  افزارهایی که صرفاً برای انجام جرم ها رایانه ای بکار می رود و جعل پایگاه های اینترنتی بانک ها، سازمان ها و نهادهای دولتی و عمومی.

۶٫ محتوایی که تحریک، ترغیب یا دعوت به انجام گناه می کند؛ مثل تبلیغ و ترویج استفاده مواد مخدر، مواد روان گردان و سیگار.

۷٫

محتوای مجرمانه مربوط به امور سمعی و بصری و مالکیت معنوی؛ مثل عرضه تجاری آثار سمعی و بصری بدون مجوز وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و تشویق و ترغیب به نقض حقوق مالکیت معنوی. ۸٫٫٫ محتوای مجرمانه مربوط با انتخابات رئیس جمهوری، مجلس شورای اسلامی و مجلس خبرگان رهبری؛ مثل درج محتوای تبلیغاتی نامزدهای انتخاباتی خارج از مدت زمان مقررشده برای فعالیت انتخاباتی و مواردی مثل آن (سایت رسمی تیم تعیین مصادیق محتوای مجرمانه: http://internet. آنالیز ادله فقهی اعمال فیلترینگبا روشن‎شدن مفهوم فضای سایبری و فیلترینگ، در این قسمت، به آنالیز ادله وجوب اجرای فیلترینگ در فضای سایبری می‎پردازیم.

۴-۱٫ قاعده نفی سبیلقاعد نفی سبیل می‎تواند به عنوان یکی از ادله با اهمیت وجوب اعمال فیلترینگ در فضای سایبری محسوب شود.

این قاعده با اهمیت مأخوذ از آیات و خبر ها مستفیض بوده؛ بطوری که بر آن اجماع اقامه شده و فقها درباره ها کثیرى آن را مبناى استنباط احکام فرعیه قرار داده اند… حرمت هر عملى که علت شود دشمنان دین و یا غیر مسلمان راهى براى سلطه و ولایت بر مسلمان یا مسلمین پیدا کنند، بر طبق این قاعده روشن هست (بجنوردى، ۱۴۱۹ق، ج ۱، ص۱۹۳ -۱۸۷؛ فاضل لنکرانى، ۱۴۱۶ق، ص۲۴۳؛ سیفی مازندرانى، ۱۴۲۵ق، ج ۱، ص۲۳۹-۲۳۸). این اصل یکی از اصول با اهمیت حاکم در کشورهای اسلامی هست که پیشینه تاریخی نیز دارد؛ من جمله در فتوای تحریم تنباکو توسط «میرزای شیرازی» و نفی قانون کاپیتولاسیون توسط امام خمینی(ره)، به قاعده نفی سبیل استناد شده هست. در قرآن و سیره پیامبر، اصل بر  نفی سلطه کفار بر مسلمین می باشد.

سلطه کفار؛ اعم از سلطه سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، نظامی و . ممنوع می باشد (مراغى، ۱۴۱۷ق، ج ۲، ص۳۵۷). علاوه بر ارتباطات فردی مسلمین با کفار، ارتباطات اجتماعی آنان نیز بر همین مبنا شکل گرفته و تخطی از آن پذیرفته نیست؛ همانگونه که این نکته را میتوان در آیه شریفه «وَلَن یَجْعَلْ اللَّهُ لِلْکافِرِینَ عَلَی الْمُؤمِنینَ سَبیلاً» (نساء(۴): ۱۴۱) استظهار نمود (مکارم شیرازی، ۱۳۷۴، ج‏4، ص۱۷۵).

در اثبات قاعده نفی سبیل، صاحبان کتب قواعد فقهی، به ادله‎ای مثل آیات، روایات، اجماع و عقل تمسک نموده اند… گرچه در این میان، استدلال به اجماع و عقل مورد منازعه قرار گرفته هست، ولی در مجموع از آنجا که آیه نفی سبیل و حدیث نبوی «الْإِسْلَامُ یَعْلُو وَ لَا یُعْلَى عَلَیْهِ  وَ الْکُفَّارُ بِمَنْزِلَه الْمَوْتَى لَا یَحْجُبُونَ وَ لَا یَرِثُونَ »(2)  (صدوق، ۱۴۱۳ق، ج۴، ص۳۳۴) به شکل صریحی بر قاعده نفی سبیل دلالت دارند و فقها نیز با توجه به این مدارک، پذیرش این قاعده را به طور قطعی پذیرفته‎اند، نگارندگان به سبب اجتناب از اطاله کلام، از طرح این موضوعات اجتناب می کنند (بجنوردى، ۱۴۱۹ق، ج ۱، ص۱۹۳ -۱۸۷؛ حسینی شیرازى، ۱۴۱۳ق، ص۶۳ -۶۱؛ فاضل لنکرانى، ۱۴۱۶ق، ص۲۴۲-۲۳۳؛ سیفی مازندرانى، ۱۴۲۵ق، ج ۱، ص۲۴۸-۲۳۸). گرچه به  مجرد آنکه  سخن  از اعمال  قدرت  و سلطه به  میان  می آید، همه  نظرها به  زور، ابزارهای  خشونت ، ارتش  و…» متمرکز  می شود؛ در حالی  که  ابزارهای  غیر مادی  اعمال  قدرت  به  مراتب  از اهمیت  بیشتری  برخوردارند. اعمال  زور و خشونت،  آخرین  حربه  و آخرین  مرحله  اعمال  قدرت  است ، در عین  حال،  عریان ترین  وجه  اعمال  قدرت  و رایج ترین  آن  در تاریخ  سیاست  نیز هست .

اما به  مرور زمان  راه های  غیر خشونت آمیز کارآیی  بیشتری  پیدا می کنند. من جمله این راه ها که توان دارد باعث آسان سازی رسیدن دشمنان اسلام به مقاصد شومشان شود، ایجاد سایت‎هایی هست که مضامین آنان خلاف شؤونات اسلامی می‎باشد که می‎تواند زمینه ساز اعمال ولایت کفار و سلطه دشمنان دین محسوب شود و در پاره اى از مورد ها علت تحقق سبیل کفار و دشمنان دین مى شود.

گفتنى هست مسلمین باید مواظب باشند که کفار بر آنان سلطه پیدا نکنند، این سلطه به هر رنگى باشد، منفی و مذموم هست. به عبارت دیگر، از نظر اسلام، استقلال دولت و ملت مسلمان، عدم سلطه و حاکمیت کفار بر مسلمین هست.

 بر اساس قاعدۀ سرشناس فقهى نفى سبیل، کافر هیچ نوع ولایت و سلطنت در عرصه هاى متفاوت زندگى؛ اعم از سیاسى، فرهنگى، اقتصادى و .

۴-۱-۱٫ سلطه فکرى

بر مسلمان ندارد (هاشمی شاهرودی و جمعى از پژوهشگران، ۱۴۲۶ق، ج ۱، ص۴۵۱). واژۀ «سبیل» در آیه «وَ لَنْ یَجْعَلَ . » نکره در سیاق نفى هست.

ازاین‎رو، عموم را مى رساند و اختصاصى به غلبۀ مؤمنین بر کافران به واسطه سبب و برهان و نیز پیروزى در آخرت ندارد؛ بلکه از نظر نظامى، سیاسى، فرهنگى، اقتصادى و خلاصه از هیچ نظر، خداوند هیچگونه حقى به کفار نداده‏ هست تا بر اشخاص با ایمان چیره بشوند (طیب، ۱۳۷۸، ج‏4، ص۲۴۶). در این آیه منظور از «جعل» جعل تشریعى هست؛ یعنى اینکه خدا حکمى را که باعث سیطره کافر بر مؤمن باشد، تشریع نکرده هست.(۳)

۴-۱-۲٫ سلطه فرهنگى

بنابراین، هر حکمى در عمومیت خود لازمه سیطره کافر بر مؤمن باشد، با این آیه تخصیص مى‏خورد و یا مقید مى‏شود (جعفری، ۱۳۷۶، ج‏2، ص۵۹۷). دشمن کوشش می نماید از طریق سازوکارهای فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، دینی و سیاسی راهی برای خود باز کند و ساختارهای متفاوت فرهنگی، اجتماعی، دینی، اقتصادی و سیاسی جامعه را تحت اثرگذاری قرار دهد و سر انجام طبیعتاً در پی استحاله هست. امکان دارد نمادهاى سلطه کافران بر مسلمین در قالب سایت‎های انحرافی به صورت‎های متعددی شکل بگیرد که می‎توانیم فیلترینگ را به عنوان سیاستی در مقابل نفوذ دشمن و عملی‎شدن نقشه‎های پلید وی بدانیم.  قبل از بیان این صور، باید در نظر داشت که امکان دارد مدیریت این دسته از سایت‎ها توسط کفار و دشمنان اسلام و یا توسط اشخاص خودی انجام شود که در این صورت مثل آن هست که توسط خود کفار مدیریت می‎شوند؛ چراکه آن دسته از کسانی که به سود کفار کار می‎کنند و راه سیطره کفار بر مسلمین را هموار می‎نمایند، در ردیف کافران قرار می‎گیرند (امام خمینی، بی‎تا، ج۱، ص۴۸۷-۴۸۶).

۴-۱-۱٫ سلطه فکرىممکن هست کفار و دشمنان اسلام به خاک ما تعرض نکنند، اما بکوشند تا مغز ما را تصرف نمایند و کارى کنند که ما آنطور بیندیشیم که آنان مى‏پسندند. توفیق دشمن در ایجاد چنین طرز فکری بمنزله  موفقیت او در تسخیر کشور ما و نقض استقلال هست.

با محافظت این مطلب، زیادی از سایت‎های انحرافی، در بر دارنده مطالب و مضامین و برنامه‎هایی می باشند که می‎تواند در افکار اعضاء مراجعه‎کننده تاثیرگذار باشد؛ اعم از اینکه این سایت‎ها توسط کفار و دشمنان اسلام طراحی شده باشند و یا اینکه توسط اشخاص سودجوی خودی  طراحی و مدیریت گردند. بنابراین برای عدم تحقق سلط فکری در فضای سایبری، چاره‎ای جز استفاده از فیلترینگ در رو به رو با اینچنین از سایت‎ها نیست.

نفى سلطه فکرى کفار در فضای سایبری، می‎تواند به این مفهوم باشد که با فیلترنمودن سایت‎هایی که در بر دارنده برنامه‎های انحرافی تأثیرگذار در فکر و روان اعضاء هست، مسلمانی دلداده فکری آنان نشود و یادمان نرود که خداوند از مؤمنین خواسته تا در مقابل کفار شدت عمل دارا باشیم (فتح(۴۸): ۲۹). (3)4-1-2. سلطه فرهنگىفرهنگ هر جامعه دارای اعتبار و جایگاه برجسته‎ای بوده و اساس شکل‎گیری و همبستگی اشخاص آن جامعه را تشکیل می‎دهد.

ازاین‎رو، هر جامعه‎ای اهتمام در محافظت و جابه جایی فرهنگ خود به نسل‎های بعد داشته و در جهت شکوفایی و رشد هر چه زیادتر آن کوشش می‎کند. مسلمین باید مواظب باشند که کفار بر آنان سلطه فرهنگى پیدا نکنند.

۴-۱-۳٫ سلطه سیاسى

اشخاص کشور باید دقت دارا باشند که سلطه فرهنگى براى نابودساختن اخلاق و متزلزل‎کردن پایه هاى ایمان و بنابراین سلطه فرهنگى بر کشورهاى اسلامى که باعث نابودى دین و دنیاى آنان مى شود، پژوهشگر نشود. سلطه فرهنگی از سلطه نظامی، سیاسی و اقتصادی خطرناکتر هست. سلطه فرهنگی، گرچه پس از صرف زمان زیادی بازدهی خود را نشان می‎دهد، ولی نباید فراموش کرد که به همین مقدار نیز دیر از پا در می‎آید و ملتی که هویت فرهنگی خود را از دست داده باشد، به زودی نمی‎تواند به حالت عادی برگردد. خطرهای متاثر از هجوم فرهنگی به حدی هست که حضرت امام(ره) فرمودند: «ما آنقدر از تهدید نظامی و محاصره اقتصادی نمی‎ترسیم که از وابستگی فرهنگی می‎ترسیم» (امام خمینی، ۱۳۷۹، ج۱۲، ص۲۵۲). انقلاب اسلامی ایران که به عنوان بزرگترین سانحه قرن شناخته می‎شود، دشمنان اسلام در مقابله با آن از انحای مختلفی چون نظامی (جنگ هشت ساله)، اقتصادی (محاصره اقتصادی ایران)، سیاسی (انزوای سیاسی ایران) استفاده نموده‎اند.

پس از آنکه در همه آنان شکست خورده‎اند، به هجوم فرهنگی بر علیه ایران روی آورده‎اند. آنان با استفاده از شیوه‎های گوناگون فرهنگی و حربه‎های مختلفی که  قسمت عمده‎ای از آن در فضای سایبری توسط سایت ها مدیریت می‎شود، اهتمام دارند با انقلاب اسلامی ایران مقابله کنند و جلوی صادر کردن آن را دریافت کنند.

۴-۱-۴٫ سلطه دینى

 از جمله ابزارهاى دشمنان اسلام براى گسترش سلطه فرهنگی خود در ایران، نشر انواع جزوات، خبر ها، سى‏دى‏ها، فیلم‏ها و مطالبى هست که عمدتاً در فضای سایبری بوده و باعث توزیع فساد در بین مسلمین و پیدایش تحولات فرهنگى در جامعه به سود آنان مى‏شوند. این ترفندها در فضای سایبری، به عنوان راهزنان حیا، عفاف و حجاب شده‎اند و گروه‎های شیطانی در این فضا مدام حب و عداوت مخاطبانشان را با تکنیک‎های روانشناسانه جابجا می‎کنند. تعداد زیادی از سایت‎ها با ایجاد تنش‎های فرهنگی، دست به خراب کردن اشخاص، شخصیت‎ها و مقدسات مردم زده و به صورت‎های متفاوت، علت ایجاد چالش و آسیب‎هایی در سطح جامعه و ناامنی‎های اجتماعی می‎شوند.

بنابراین برای جلوگیری از هجوم فرهنگی در فضای سایبری، چاره‎ای نیست که این دسته از سایت‎هایی که در بر دارنده برنامه‎های انحرافی فرهنگی می باشند، فیلتر گردند؛ چراکه فیلترنکردن این دسته از سایت ها، هدف شوم هجوم فرهنگی را از ناحیه آنان آسان سازی می کند. ۴-۱-۳٫

سلطه سیاسىیکی از راه‎هایی که علت می‎شود دشمنان دین و یا غیر مسلمان راهى براى سلطه و ولایت بر مسلمان یا مسلمین پیدا کنند، سلطه سیاسی هست (مؤمن، ۱۳۸۲، ش۳۵، ص۱۳۴). زیادی از سایت‎ها در بر دارنده مطالبی بر ضد سیاست‎های اسلامی و مسلمین می باشند که در قالب برنامه‎های متنوعی چون نوشته‎ها، فیلم‎ها و عکس ها به تبلیغ اینچنین از برنامه‎ها می‎پردازند.

  بعضی از این مطالب که در شکل شایعات سیاسی ظاهر می‎شوند، به حدی می باشند که علت ایجاد تنش و ناآرامی در جامعه می‎شوند؛ بطوری که گاهی برطرف آن تنش‎ها و ناآرامی‎ها و برگرداندن آرامش و امنیت به افکار عمومی، برای دولت‎ها هزینه‎های گزافی دارد. شایعه هایی که خبر از بیماری، فوت، استعفا، فساد مالی یا اخلاقی و سر انجام عزل و انتصاب سیاستمداران دارد. نوع پرحاشیه اینچنین شایعات در مواردی هست که خبر ها کذبی درباره کارهای خاص دولت‎ها منتشر می‎شود که مدعی افشاگری یا بیانگر از هجوم نظامی به کشور، درگیری در مرزها، تظاهرات یا شورش‎های سیاسی هست.

پی درج کرد:

گاه دشمن از طریق به‎قدرت‎رساندن جاسوسان خود و یا کسانى که جاسوس نیستند، اما طورى مى‏اندیشند که دشمن مى‏پسندد و یا خریدن برخى از مقام های کشور و یا فراهم‎ساختن تله‏هاى جاسوسى براى آنان، از اینچنین شایعات شنیع استفاده می‎کند تا در تصمیم‏سازى‏هاى سیاسى ممالک اسلامى به سود منفعت های غیر شرعی خود نفوذ کند. در این خصوص ها می‎توان با استفاده از فیلترینگ و مسدودنمودن این نوع از سایت‎ها، دامنه پیامدهای سیاسی و اجتماعی متاثر از آن را که گاهی جبران آن برای دولتمردان آن کشور بسیار سخت و حتی ناممکن هست، مهار نمود.
۴-۱-۴٫
سلطه دینىاز آنجا که دین اسلام جهت گسترش حاکمیت دین الهى تشریع شده هست؛ حاکمیتى که صلاح دنیا و آخرت مردم در پرتو آن تحقق مى یابد (طبرسی، ۱۳۷۲، ج۱، ص۶۰۶)، اذن سلطه دینی بر مسلمین را به هیچ غیر مسلمانی نمی دهد.

مراجع و مآخذ

۱٫   حتی فلسفه جهاد در اسلام با توجه به قید «فِی سَبِیلِ اللَّهِ» در آیه «وَ قاتِلُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ» (آل عمران(۳۹): ۱۶۷) براى این هست که دین الهى که مایه صلاح دنیا و آخرت مردم هست، در عالم سلطه‏ یابد (طباطبایی، ۱۴۱۷ق، ج‏4، ص۶۱).

۲٫   سلطه دینی یکی از برنامه‎ها و ابزارهای نفوذ و سلطه استعمار غرب بر کشورهای اسلامی هست که غرضشان قراردادن اعتقادات کشورهای اسلامی و نابود شدن ارزش‎های دینی آنهاست.

۳٫  غیر مسلمین و دشمنان اسلام بشدت در صدد استیلای دینی بر مسلمین بوده و می باشند؛ چنانچه می‎توان این نکته را از آیه «وَ لَنْ تَرْضَى‏ عَنکَ الْیَهُودُ وَلَا النَّصَارَى‏ حَتَّى‏ تَتَّبِعَ مِلَّتَهُمْ» (بقره(۲): ۱۲۰) استفاده کرد (میبدی، ۱۳۶۱، ج‏10، ص۶۹).

۴٫   با محافظت این مطلب، در عصر کنونی دشمن می‎کوشد در فضای سایبری با استفاده از شیوه‎های مختلفی مثل بارگذاری جزوات و نوشته‎ها، فیلم‎ها و عکس ها در سایت‎ها، ناکارآمدی دین اسلام و احکام آن را بیان نماید و اشخاص جامعه را از ارزش‎های دینی و اعتقادات مذهبی دور نماید.

۵٫  در حال حاضر زیادی از سایت‎ها با تبلیغ مذاهب و فرق ضاله، این هدف را دنبال می‎کنند که باورهای دینی اعضاء و بازدیدکنندگان خود را به چالش کشیده و زمینه سست‎شدن اعتقادات را در آنان مهیا کنند.

۶٫  امام خمینی، سید روح اللّه، المکاسب المحرمه، ج۱، شهر قم: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى;، ۱۴۱۵ق

۷٫  ——————، گردانندگان این صفحات که بطور حتم از سوی دشمنان اسلام و معاندان جمهوری اسلامی ایران پشتیبانی و پشتیبانی می‎شوند، با استفاده از تعلیم های اصطلاحا منطقی خود اهتمام در ایجاد چالش در مسائل دینی می کنند.

۸٫  ——————،  آنها این کار را با عرضه مثال های ابهام آمیز و ایجاد سفسطه، زمینه بروز شک و تردید را در بین اعضاء خود بوجود آورده و علت می گردند تا سؤالات متعددی در ذهن اشخاص در راستای باورها و اعتقادات دینی ایجاد شود.

۹٫   پس از آن گردانندگان این صفحات مجازی با عرضه جواب‎هایی هدفمند به سؤالات ایجادشده برای اعضاء، زمینه سست‎شدن ایمان قلبی را در آنان بوجود می‎آورند.

۱۰٫  ———————-، طبیعتاً در این خصوص ها می‎توان با استفاده از فیلترینگ تا حدود زیادی مانع تحقق هدف های دشمن در فضای سایبری گردید.

۱۱٫ماده ۲۱ قانون جرم ها رایانه‎ای عبارت هست از: «ارائه‎دهندگان خدمات دسترسی موظفند بر طبق ضابطه های فنی و لیست قطعی از سوی تیم (کمیته) تعیین مصادیق مبحث ماده ذیل محتوای مجرمانه که در چهارچوب قانون تنظیم شده هست؛ اعم از محتوای متاثر از جرم ها رایانه ‎ای و محتوایی که برای انجام جرم ها رایانه‎ای بکار می رود را پالایش (فیتلر) کنند.

۱۲٫   در حالتی که عمداً از پالایش (فیلتر) محتوای مجرمانه اجتناب کنند، منحل خواهند گردید و چنانچه از روی بی احتیاطی و بی مبالاتی زمینه دسترسی به محتوای غیر مجاز را فراهم آورند، در مرتبه نخست به جزای نقدی از بیست میلیون ( ۲۰,۰۰۰,۰۰۰ ) ریال تا یکصد میلیون ( ۱۰۰,۰۰۰,۰۰۰ ) ریال و در مرتبه دوم به جزای نقدی از یکصد میلیون ( ۱۰۰,۰۰۰,۰۰۰ ) ریال تا یک میلیارد ( ۱,۰۰۰,۰۰۰۰,۰۰۰ ) ریال و در مرتبه سوم به یک تا سه سال تعطیلی موقت محکوم خواهند شد».

13.  ————–، همیشه اسلام (نسبت به سایر مکاتب و ملل) پیروزی دارد و هیچ چیزی بر آن پیروزی ندارد و کافران بمنزله مرده ها می باشند، مانع از ارث دیگران نمی گردند و خودشان نیز ارث نمی برند.

۱۴٫   مُّحَمَّدٌ رَّسُولُ اللَّهِ وَالَّذِینَ مَعَهُ أَشِدَّاء عَلَى الْکُفَّارِ رُحَمَاء بَیْنَهُمْ تَرَاهُمْ رُکَّعًا سُجَّدًا یَبْتَغُونَ فَضْلًا مِّنَ اللَّهِ وَرِضْوَانًا سِیمَاهُمْ فِی وُجُوهِهِم مِّنْ أَثَرِ السُّجُودِ ذَلِکَ مَثَلُهُمْ فِی التَّوْرَاه وَمَثَلُهُمْ فِی الْإِنجِیلِ کَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوَى عَلَى سُوقِهِ یُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِیَغِیظَ بِهِمُ الْکُفَّارَ وَعَدَ اللَّهُ الَّذِینَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِنْهُم مَّغْفِرَه وَأَجْرًا عَظِیمًا».

15.    قرآن کریم.

۱۶٫    نهج البلاغه.

۱۷٫    آخوند خراسانی، محمد کاظم بن حسین،کفایهالأصول، ج۳، شهر قم: موسسه النشر الاسلامی، ۱۴۳۰ق.

۱۸٫    آملی، میرزاهاشم، مجمع الافکار و مطرح الانظار، ج۴، شهر قم: المطبعه العلمیه، ۱۴۰۵ق.

۱۹٫    افتخاری، اصغر، «تبارشناسی قاعده مصلحت در فقه سیاسی شیعه»، فصلنامه سیاست متعالیه،  ش۱، ۱۳۹۲٫

۲۰٫    امام خمینی، سید روح اللّه، المکاسب المحرمه، ج۱، شهر قم: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى;، ۱۴۱۵ق۷٫

۲۱٫  ———————-،   ——————، صحیفه نور، ج۱۲و۱۷، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی;، ۱۳۷۹٫

۲۲٫    ——————، تحریر الوسیله، ج۱، شهر قم: مؤسسه مطبوعات دار العلم، بی تا.

۲۳٫    انصاری، مرتضى بن محمد امین، فرائد الأصول، ج۲، شهر قم: جامعه مدرسین، ۱۴۱۶ق.

۲۴٫  10.

25.    ———————-، کتاب المکاسب، ج۱، شهر قم: کنگره جهانى تکریم شیخ اعظم انصارى، ۱۴۱۵ق.cyberpolice.ir)، ۱۱٫

۲۶٫  ایزدی فرد، علی اکبر ، حسین نژاد سیدمجتبی، فقه الکترونیک در الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، تهران: مؤسسه الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، ۱۳۹۵٫ir)، ۱۲٫

۲۷٫    بجنوردى، سید حسن، القواعد الفقهیّه، ج۱، شهر قم: مؤسسه الهادى، ۱۴۱۹ق.

۲۸٫  13.

29.    ————–، منتهى الأصول، ج۲، تهران: مؤسسه العروج، ۱۳۸۰٫

۳۰٫  14.

31.    تبریزى، موسى بن جعفر بن احمد، أوثق الوسائل، شهر قم: کتابفروشى کتبى نجفى، ۱۳۶۹ق.

۳۲٫  15.‏

33.    جعفری، یعقوب، تفسیر کوثر، ج۲، شهر قم: انتشارت هجرت، ۱۳۷۶٫

۳۴٫  16.

35.    حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، شهر قم:  مؤسسه آل  البیت:، ۱۴۰۹ق.

۳۶٫  17.

37.  ———————–‏،   حرانى، ابن شعبه حسن بن على، تحف العقول، شهر قم: جامعه مدرسین، ۱۴۰۴ق.

۳۸٫  18.

39.    حسینی شیرازى، سید محمد، الفقه، القواعد الفقهیه، بیروت: مؤسسه امام رضا۷، ۱۴۱۳ق.

۴۰٫  19.

41.    حسینی عاملی، سید جواد بن محمد، مفتاح الکرامه، ج۱۲، شهر قم: جامعه مدرسین، ۱۴۱۹ق.

۴۲٫  ———————–، ۲۰٫

۴۳٫  ———————–،   حلى، محمد بن حسن بن یوسف، إیضاح الفوائد، ج۲، شهر قم: مؤسسه اسماعیلیان، ۱۳۸۷ق.

۴۴٫  ———————–، ۲۱٫

۴۵٫    ———————-، متفاوت الشیعه، ج۴، شهر قم: دفتر انتشارات اسلامى، ۱۴۱۳ق.

۴۶٫  22.

47.    روزنامه ایران، ۱۲/۹/۱۳۹۳، ش۵۸۰۸٫

۴۸٫  23.

49.    روزنامه خراسان، ۱۷/۱۰/۱۳۹۳٫

۵۰٫  24.

51.    روزنامه دنیای اقتصاد، ۱۴/۲/۱۳۹۶، ش۴۰۳۶٫

۵۲٫  25.

53.    سایت پلیس فتا (https://www.

54.  ir)، زمان مراجعه: ۲۱/۵/۱۳۹۶٫

۵۵٫  26.

56.    سایت رسمی تیم تعیین مصادیق محتوای مجرمانه (http://internet.

57.  ————-، ۲۷٫

۵۸٫    سیفی مازندرانی، علی اکبر، مبانی الفقه الفعال فی القواعد الفقهیه الأساسیه، ج۱، شهر قم: دفتر انتشارات اسلامى، ۱۴۲۵ق.

۵۹٫  28.

60.  سیوری، مقداد بن عبدالله، التنقیح الرائع، ج۱، شهر قم: کتابخانه آیهالله مرعشی، ۱۴۰۴ق.

نویسندگان:

سیدمجتبی حسین‎نژاد: استادیار گروه فقه و حقوق اسلامی مؤسسه تعلیم عالی پارسا ـ  بابلسر

حمیدرضا منیری ‎حمزه‎کلایی:  استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه مازندران

فصلنامه حکومت اسلامی شماره ۸۴

۲۹٫٫٫


لینک کوتاه مطلب : http://www.shalamchenews.com/?p=94759

دیدگاه شما

معادله ی امنیتی * Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.