تاریخ ارسال : ۰۴ بهمن ۱۳۹۶ ساعت : ۰۸:۰۶ 0 نظر چاپ این صفحه چاپ این صفحه

آنچه روحانی در مورد اقتصاد نگفت

علیرضا بهداد، نرگس رسولی در روزنامه اعتماد درج کرد: اظهارات دوشنبه شب رییس جمهور در مورد مسائل متفاوت کشور، در حوزه اقتصاد، آنگونه که باید انتظار اقتصاددانان و فعالین اقتصادی را برآورده نکرد و باعث گردید تا برخی از آنان در صحبت با «اعتماد» به بیان نقدهای خود در این خصوص بپردازند.

به اعتقاد این دسته از اقتصاددانان، انتظار بر آن بود تا رییس جمهور با توجه به تغییرات عمیق در بودجه ٩٧، تبعات مصوب نشدن بودجه موردنظر خود در کمیسیون تلفیق را توصیف دهد، از اصلاح قیمت ها حرف بگوید و به این مبحث اشاره کند که اقتصاد ایران در چه درجه ای از چالش ها قرار گرفته و اگر اصلاحات عمیق در آن اجرا نشود، آحاد اقتصادی با چه آسیب و زیان هایی رو به رو خواهند گردید.

شاید خوب تر بود تا رییس جمهور از بودجه ای که با دستان خود به مجلس تقدیم کرده جانانه دفاع می کرد و با توصیف دلایل اقتصادی افزایش قیمت سوخت در بودجه ٩۶، مسوولیت افزایش قیمت حامل های انرژی را بر عهده می گرفت و بیصدا از کنار آن نمی گذشت.

از کیفیت پرسش ها این گونه بر می آمد که حسن روحانی نمی خواهد در مورد اصلاحات اقتصادی و واقعی سازی قیمت ها حرف بگوید و افکار عمومی را از خود برنجاند ولی در برابر هم نتوانست با توضیحاتی که در مورد سرنوشت سپرده گذاران و بازار ارز داد دل آنان را کسب کرد.

اما آخرین سؤال مجری از رییس جمهور که تحت تاثیر خبرهای منتشر گردیده در شبکه های اجتماعی بود، حسن روحانی را به جایی رساند که جلوی چشم میلیون ها بیننده اعتراف کند، توجیه قانع کننده ای برای ارتقا تعرفه واردات خودروهای هیبریدی ندارد. اینکه خودروهای وارد گردیده هیبریدی واقعی نبوده اند.

روی دیگر این سؤال قول مجری از رییس جمهور بود. وقتی که او از روحانی پرسید آیا تعرفه واردات خودروهای هیبریدی واقعی را کم خواهد کرد، رییس جمهور به جای آنکه سازوکارهای موجود واردات را بیان کند، به سرعت جواب مثبت داد تا واردکنندگان خودرو از این پس با برچسب «هیبریدی واقعی» وارد بازار گردند.

در مجموع می توان گفت از منظر اقتصادی رییس قوه مجریه سعی کرد تا کارهای اجتماعی نظیر بافت های کهنه و خارج شدن خودروهای آلاینده را بیشتر مورد بررسی قرار دهد که تمامی اینها نیاز به بودجه و مراجع دارند اما نگفت که این مراجع از چه راهی تامین خواهد گردید تا به طور مستمر بخش هزینه دولت آشکار و بخش درآمدی آن با اما و اگرهایی توام بوده و شفافیت لازم را نداشته باشد.

ابهاماتی که برطرف نشد

در همین حال نمی توان از کنار تحلیل های گفته های رییس جمهور نیز به سادگی گذشت؛ موضوعی که مرتضی اسدی، عضو هیات علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه خوارزمی آن را پایداری ابهامات قبلی می قرائت کرد و در تحلیل گزارش جدید رییس جمهور با تاکید بر اینکه برخی ابهامات کماکان به قوت خود باقی هست، می گوید: «این نوع صحبت ها قدم مثبتی در رابطه بین دولت و ملت ایجاد خواهد کرد اما مستمر بودن این دست صحبت ها از سوی رییس جمهور بیشتر می تواند کارساز باشد. متاسفانه یکی از مشکلات در رابطه بین دولت و ملت این هست که منحصرا هر از چندگاهی که وضعیت کشور بحرانی می گردد، این نوع گفت وگوها شکل می گیرد. لازم هست که رییس جمهور در راستای برطرف ابهامات و توضیح به مردم جلساتی مداوم در فواصل زمانی مشخص انجام دهد. موضوعات زیادی بود که در همین جلسه مجال پاسخگویی آقای روحانی به آنان نبود. بنابراین تکرار اینچنین جلسه ای در آینده کوتاه مدت می تواند مفید باشد.»

»وی می افزاید: «رییس جمهور از اقداماتی حرف زد که در شرایط بحرانی انجام شده و دولت سیاست های لازم را برای برطرف آن در پیش گرفته هست. در چنین وضعیتی عملی کردن راهکارها دشوارتر از شرایط عادی هست. دولت ها باید پیش از وضعیت بحرانی اقدام به حل مشکلات کنند و البته این دورنگری می تواند مسیر را هموار تر کند. مشکلات در حوزه صندوق های مالی، ریزگردها، بافت های کهنه و محیط زیست من جمله مواردی بود که با بروز وضعیت بحرانی، دولت کوشش به برطرف آنان کرده اما نباید فراموش کرد که چاره اندیشی ها باید پیش از خطیر شدن وضعیت اتفاق بیفتد.» » این اقتصاد دان با اشاره به بحران های ارزی در کشور ادامه می دهد: «شاید خوب تر بود که پیش از رسیدن به این وضعیت بحرانی دولت راه حل هایی را ارایه می کرد. دولت آقای روحانی بیشتر به راهکارهای متمرکز به طرف ارائه در مسئله ارز در نظر دارد و به طرف درخواست ها توجه چندانی نمی کند.    همین امر مشکلات زیادی را به وجود آورده هست. در سال ٧۴ نیز مشکلی همانند آنچه امروز می بینیم، وجود داشت. یکی یکی از بحران هایی که در حوزه اقتصادی کشور وجود دارد، ناشی از عدم اعتماد هست. مسئله اعتماد سازی را باید جدی گرفت. این دست نشست ها گفت وگوی رییس جمهور با مردم می تواند در افزایش اعتماد در حوزه اقتصادی موثر باشد. خوب هست که آقای روحانی گفت و گو ای اقتصادی انجام دهد و با کارشناسان بنشیند تا توضیحاتی در این حوزه به مردم داده گردد.»
»اسدی با بیان اینکه در این گفت و گو آقای روحانی به مسئله صندوق های مالی نیز پرداخت و بیان کرد که بخش مهمی از اشکالات به دولت قبل باز می گردد، گفت: «به هر حال دولت آقای روحانی هم در زمان اجرا مجال داشت که بسیاری از کمبودهای دولت قبلی را اصلاح کند اما اقدامی در مورد موسسات بدون مجوز رخ نداد. در حال حاضر برای بهبود وضعیت اقتصادی دولت می تواند اقداماتی اساسی انجام دهد و این مسئله نیاز به همدلی بین مدیران دارد.»

واضح نبود

»مهدی پازوکی، اقتصاددان دیگری هست که در تحلیل وعده ای رییس جمهور در گفت وگوی تلویزیونی وی، با بیان اینکه ای کاش رییس جمهور در برنامه های متفاوت خاص در هر بخش اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی به موضوعات با اهمیت روز کشور جواب می داد، می گوید: «در حال حاضر یکی از اصلی ترین توقعات مردم از رییس جمهور جواب دادن به پرسش هایی در مورد پشت پرده های موسسات مالی و اعتباری غیرمجاز، پشت پرده فساد اقتصادی و… هست؛ موضوعی که به نظر می رسد در گزارش رییس جمهور ناگفته یا نیمه تمام باقی ماند.»

»او با اشاره به صحبت ها و سخنرانی های ماه های گذشته رییس جمهور بعد از برگزاری انتخابات دولت دوازدهم تاکید می کند: «سخنرانی های آقای روحانی در ماه های گذشته بسیار واضح تر از آنچه بود که دوشنبه شب از سوی ایشان عنوان گردید. این در حالی هست که جامعه انتظار داشت که صحبت های جدیدتری از رییس جمهور بشنود و امید بگیرد. به نظر می رسید آقای روحانی می توانست از این مجال استفاده کرده و در مورد بحث تبعیض و نابرابری، بی عدالتی و فساد اقتصادی در جامعه صحبت کند. این یک واقعیت هست که رییس جمهور نیز باید از آن باخبر باشد که مردم در انتخابات ٩۶ به تغییر رای دادند و ایشان بعد از خدا بزرگ ترین سرمایه شان رای مردم هست.»

»این اقتصاد دان با اشاره به اینکه رییس جمهور باید در سخنرانی اش از ریشه ناآرامی های اخیر و مسائل مربوط به رخدادهای اخیر صحبت می کرد، خاطرنشان کرد: «آقای روحانی بسیار محافظه کاران در گفت وگوی تلویزیونی شان ظاهر گردیدند این در حالی هست که توقع می رفت کمی واقعیت ها را عنوان کنند. آقای روحانی باید بدانند که مردم بشدت در پی شفافیت می باشند.» » پازوکی با اشاره به گزارش شلمچه نیوز به نقل از های رسمی در مورد میزان خصوصی سازی در کشور می گوید: «آقای رییس جمهور باید در سخنرانی شان از موفق نبودن خصوصی سازی های انجام شده در دولت های قبل صحبت می کرد و می گفت که ٨۶ درصد از واگذاری ها به نهادها و سازمان هایی واگذار شده که در حقیقت خصوصی نبوده و نیمه دولتی بوده اند.»»وی ادامه می دهد: «ایشان باید می گفت که ٢۵ درصد نقدینگی ١۴٠٠ تریلیون تومانی موسسات و صندوق های پولی از طریق رباخواری اقتصاد شکل گرفته اند و باید از کسانی صحبت می کرد که در زمانی در پی استفاده از رانت ها توانستند این نقدینگی را به دست آورده و موسسات مالی غیرمجاز را تشکیل دهند. به عقیده من رییس جمهور باید بی پرده و واضح از پشت پرده های این موسسات و کسانی که به پول های کلان رسیدند، صحبت می کرد. این اقتصاددان با اشاره به اینکه ریشه اغتشاشات اخیر در بدنه مخالفین دولت بود که تا پیش از این از رانت های کلان اقتصادی منتفع شده بودند و اکنون که دولت را مخالف خود می بینند در پی ریشه زنی دولت می باشند، دنبال کرد: «مردم طرفدار حقیقت می باشند و با کذب مخالف، رییس جمهور می توانست مسائل مربوط به عدم شفافیت اقتصادی باندبازی های قاچاق کالا و مواد مخدر را عنوان کند. این حق مردم هست بدانند که چه کسانی تنها ۵ ماه بعد از روی کار آمدن دولت دوازدهم در پی ناکارآمد جلوه دادن دولت می باشند.»

تکرار تجربه گذشته

»سیدکمال اطهاری، اقتصاددان و محقق اقتصاد توسعه در مورد وعده های رییس جمهور در گفت وگوی تلویزیونی دوشنبه شب او می گوید: «آقای روحانی در گفت وگوی تلویزیونی خود از نوسازی بافت های کهنه صحبت کردند این در حالی هست که تاکنون نهادهای لازم برای بهسازی بافت های کهنه یا همان برنامه بازآفرینی شهری که از سوی وزارت راه و شهرسازی عنوان می گردد، به همراهی و همکاری با یکدیگر ترغیب نشده اند و هیچ یک از نهادهای مربوط وظایف خود را برعهده نگرفته اند. البته به نظر می رسد متولیان این امر از پشت پرده های این بحث اطلاعاتی به رییس جمهور داده اند که ایشان در گفت وگوی خود وعده ای در این خصوص اعلام کردند.»

»وی البته با اشاره به اینکه ممکن هست برخی وزرا با ارایه اطلاعاتی به رییس جمهور، وعده اشتغال زایی از این محل را داده اند و ایشان نیز به وسیله این پایبندی و خوشحالی از اجرایی شدن وعده دولت در مورد ایجاد اشتغال در گفت وگوی خود این مبحث را عنوان کرده اند، ادامه می دهد: «نمی توان به این بحث به دید کاچی بعض هیچی نگاه کرد و نباید رییس جمهور تنها با تکیه بر وعده وزرای خود وعده ای را به مردم بدهد که نتواند از پس اجرایی کردن آن بر آید به چه سبب که این تعهدها بدنه کارشناسی دولت را زیر سؤال می برد.»

»این محقق اقتصاد توسعه همچنین با اشاره به برنامه هایی که دولت های قبلی در این خصوص تاکنون اعلام کرده اند، می گوید: «نوسازی بافت های کهنه یا همان بهسازی شهری پیشینه ای بیش از ٢ دهه دارد و این وعده ها عملیاتی نشده هست، امری که به نظر می رسید با حضور عباس آخوندی در راس وزارت مسکن و شهرسازی عملیاتی تر مورد توجه قرار گیرد. در حقیقت این صحیح نیست که در اثر نداشتن راهبرد و برنامه لازم برای ساماندهی بافت های غیررسمی و بافت های کهنه که دو طرح مشترک هست و در طرح جامع مسکن در مورد آن برنامه هایی اعلام گردیده هست دوباره وعده ای جدید بدهیم و بخواهیم تجربه شکست خورده مسکن مهر را به نوعی دیگر در این بافت ها تکرار کنیم.»

ک»کمال اطهاری با اشاره به اینکه متاسفانه باید پیش بینی کنیم این فرایند باعث شکست این وعده جدید رییس جمهور خواهد گردید، ادامه می دهد: «البته باید مقصر شکست اینچنین طرح های را پیشنهاد دهندگان آن دانست که قابل استیضاح می باشند. مخصوصا بعد از واکنش مردم به چه سبب که تا سیاست های اجتماعی جامع تدوین نکنیم هیچ گونه بازآفرینی و بهسازی جداگانه در بافت های کهنه قابل اجرا نیست و باید تمام سیاست های متفاوت من جمله حتی اجرای طرح هدفمندی یارانه ها نیز با سیاست های جامع مسکن پیوند بخورد.»

»وی با طرح سوالاتی مثل اینکه باید مشخص گردد نحوه مشارکت مردم در این فرآیند چه طور هست؟مشارکت نهادها در این طرح چقدر هست؟ فعالین اقتصادی چه میزان در اجرای این طرح مشارکت دارند؟ تاکید می کند: «باید تبعات اجرای چنین طرح های به خوبی دیده گردد و دوباره به اعیانی سازی عده ای تبدیل نشود، تجربه ای که پیش از این در کشور شاهد آن بوده ایم و اگر این طرح ها نیز به همان سمت و سو هدایت گردد ثمری جز تکرار اشتباه های گذشته ندارد.»

اشتغال بدون سرمایه ایجاد نمی گردد

»شهرام معینی، عضو هیات علمی اقتصاد دانشگاه اصفهان کانون اصلی صحبت های رییس جمهور با مردم پیرامون کانون اشتغال را این گونه تحلیل می کند: «برآیند آنچه از برنامه های کابینه مشخص می گردد تمرکز کابینه بر اشتغالزایی از محل اصلاح قیمت حامل های انرژی هست و چنانچه این اصلاحات انجام نگیرد، در عمل نمی توان دست کم مراجع لازم برای این امر را کسب کرد.»

»وی می افزاید: «به طور کلی کلید اشتغالزایی، سرمایه گذاری هست، روشن هست که رشد اقتصادی، افزایش تولید و اشتغال نیازمند سرمایه هست. وقتی در یک کشور بیکاری بالا می رود به سادگی به این مفهوم هست که در آن کشور رشد جمعیت و متقاضیان شغل بیش از رشد انباشت سرمایه به صورت خالص و واقعی بوده هست و تعادل نیروی کار و سرمایه به هم خورده هست. در شرایط فعلی، سطح پس انداز در کشور بسیار پایین هست که البته به لحاظ اقتصادی کاملا قابل توضیح و مورد انتظار هست به چه سبب که تجارب و تئوری های اقتصاد کلان نشان می دهد در صورت رویداد یک دوره افت درآمد ملی، مخارج مصرفی در عمل نسبت به کاهش مقاومت می کند و افت درآمد ملی در افت شدید پس انداز منعکس می گردد نگاهی به عملکرد سنوات گذشته نشان می دهد که زمانی که درآمد ملی به دلیل جهش قیمت نفت و عاملان دیگر، افزایش یافت، این افزایش درآمد منتج به افزایش هزینه های مصرفی خانوار گردید و با افت درآمد ملی در اثر تحریم ها از سال ١٣٩٠ تا ١٣٩٢، کاهش درآمد سرانه خود را به صورت افت دراماتیک پس انداز سرانه خانوار و پس انداز و سرمایه گذاری در کشور انعکاس داد. این امری طبیعی و مطابق انتظار تئوری های اقتصادی هست که خانوار یا جامعه بعد از رشد استفاده، به دلیل عادات شکل گرفته نمی تواند به سادگی استفاده خود را کاهش دهد و کاهش درآمد عموما باعث کاهش پس انداز می گردد.»

»این اقتصاددان ادامه می دهد: «این فرایند در سال های ٩٢-١٣٩٠ که درآمد ملی و درآمد سرانه خانوار کاهش یافت، روی داد و پس انداز در سطح خانوارها و نتیجتا در سطح ملی شدیدا کاهش یافت به نحوی که چندین سال هست که خالص تشکیل سرمایه در کشور منفی هست. آنچه اتفاق می افتد به لحاظ اقتصادی کاملا مورد انتظار هست و در این شرایط انتقاد از این یا آن مدیریت، شوخی با دانش اقتصاد هست. این فرایند به خوبی نشان می دهد که کشور برای افزایش سرمایه گذاری و بهبود اشتغال نیازمند اصلاحاتی هست که خود مشروط به مسوولیت پذیری همه مدیران در همه نهادها و قوا و البته همراهی مردم هست.»

»معینی تاکید می کند: «برای مثال یکی از برنامه هایی که می توان به شرط اجماع عمومی انجام داد، اصلاح قیمت حامل های انرژی هست که می تواند در عمل بخشی از مراجع که فعلا صرف استفاده انرژی می گردد را آزاد کرده و برای کمک به ایجاد اشتغال امکانی فراهم کند. اگر فرض کنیم قیمت بنزین به سطح قیمت میانگین جهانی افزایش یابد می تواند از محل این افزایش، منابعی برای ایجاد اشتغال فراهم می آید.»

»این استاد دانشگاه ادامه می دهد: «درحقیقت در حال حاضر با روالی که جامعه و خانوارها در آن قرار گرفته اند پس انداز خالصی انجام نمی گردد. جامعه بعد از افت درآمد ملی در دوره ٩٢-٩٠ هزینه های مصرفی را به کندی کاهش داده اما سطح پس انداز را به صفر رسانده هست بنابراین در شرایط فعلی انتقاد از دولت یا سازمان مدیریت، مفهومی جز پوپولیسم عریان ندارد درخواست با اصرار و ابرام از دولت برای حل مشکلات هم هیچ مشکلی را حل نمی کند حل مشکلات نیازمند سرمایه گذاری هست و اکنون سرمایه ای برای سرمایه گذاری وجود ندارد کشور نیازمند تصمیماتی هست که باید در سطح ملی گرفته گردد و مقدمه آن مسوولیت پذیری قانونی، شرعی و اخلاقی همه نهادها و البته مردم هست.»

»معینی با تاکید بر اینکه اغلب این تصمیم گیری ها از دست دولت خارج هست و نیازمند همراهی همه قواست تاکید می کند: «برای مثال در بحث اصلاح حامل های انرژی علاوه بر اراده دولت، مجلس نیز باید با دولت همراه باشد که در هفته های اخیر و بعد از بررسی بودجه نشان داده گردید که مجلس در این بحث دولت را همراهی نمی کند. البته مجلس هم محق هست به چه سبب که نمی توان بار چنین تصمیم سنگینی را تنها بر دوش مجلس انداخت، بقیه نهادها و قوا هم باید دست کم با حمایت کلامی از چنین اصلاحی، به اراده مجلس یا دولت برای چنین تصمیم گیری سختی کمک کنند. باید باور کنیم که همه در یک کشتی نشسته ایم و همه باید از کارهای اصلاحی، لفظا و در عمل حمایت کنیم تا قابل اجرا باشد.»

»وی البته به تجربه برخی کشورهای دیگر برای موفقیت در برنامه های توسعه ای شان اشاره می کند و معتقد هست: «یک سؤال اصلی در رشد اقتصادی برای هر کشوری، مرجع تامین سرمایه لازم برای سرمایه گذاری هست در کشور روسیه، پوتین به صورت رسمی سیاست برداشت تهاجمی مراجع نفت و گاز را برای اجرای سریع برنامه توسعه کشور اعلام و در عمل آن را اجرا کرده هست پوتین بدون کمترین تردیدی به این سمت حرکت کرد که سرمایه لازم برای سرمایه گذاری، رشد اقتصادی و توسعه اقتصادی را با برداشت حداکثری از ذخایر نفت و گاز این کشور فراهم کند و در این مسیر هم موفق بوده هست. در اقتصاد هیچ راه حل آسان ای وجود ندارد کشور نیازمند چنین تصمیمات خطیری هست همانند چنین تصمیمی برای کشورمان نیز قابل پیاده سازی هست اما نیازمند اجماع نظر تمام نهادها اعم از دولت و فرادولت هست.»


لینک کوتاه مطلب : http://www.shalamchenews.com/?p=84476

دیدگاه شما

معادله ی امنیتی * Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.