تاریخ ارسال : ۲۸ دی ۱۳۹۶ ساعت : ۰۴:۴۱ 0 نظر چاپ این صفحه چاپ این صفحه

توضیحات ۵ اقتصاددان در مورد طرح اشتغال زایی دولت

به گزارش شلمچه نیوز به نقل از گروه دیگر رسانه های خبرگزاری دانشجو، شاید خوب ترین اصطلاحی که برای طرح ۳۲۷ هزار میلیاردتومانی دولت دوازدهم جهت ایجاد بیشتر از یک میلیون شغل بتوان اظهار کرد: «پول‌پاشی» هست. در دو سال گذشته نیز دولت چند طرح ۳۰ و ۵۰ هزار میلیارد تومانی برای بنگاه‌های اقتصادی تصویب و ابلاغ کرد که هم‌اکنون در حال اجراست. گرچه گزارشی در مورد کارکرد آن‌ها منتشر نشده، اما ظواهر بیانگر هست طرح‌های دولتی برای اشتغالزایی خیلی روند موفقی را طی نکرده هست. هنوز معلوم نیست در طرح‌های ۳۰ و ۵۰ هزار میلیارد تومانی دولت در یکی دو سال موخر چند هزار بیکار سرکار رفته‌اند. اما محمدباقر نوبخت، سخنگوی دولت و ریاست سازمان برنامه و بودجه این بار قول داده این طرح مثل طرح‌های قبلی نباشد. او از برنامه ای حرف گفته که ارقام و ارقامش خیلی بزرگ‌تر از قبلی‌هاست؛ رقم‌هایی که در این طرح از آن حرف گفته می‌شود تقریبا برای اولین بار هست که در تاریخ اشتغالزایی کشور پرده برداری می‌شود.

یکی از ویژگی‌های مشترک و البته پرطرفدار بین دولت‌های پس از جنگ، «پول‌پاشی برای ایجاد اشتغال» بوده هست. طرح ضربتی اشتغال توسط دولت اصلاحات و طرح بنگاه‌های زودبازده محمود احمدی‌نژاد من جمله این طرح‌ها بودند که پس از سرکار آمدن دولت روحانی، به جهت حل مقطعی مشکل اشتغال، از سوی دولت، کارشناسان و رسانه‌های زنجیره‌ای به‌شدت مورد نقد جای گرفت تا جایی که زیادی از کارشناسان حمایت کننده دولت این کارهای را گداپروری دولت «پوپولیستی» احمدی‌نژاد می‌دانستند. اما این وضع چندان پایدار نماند و دولت روحانی نیز با عرضه طرح‌هایی، چون طرح اعطای تسهیلات ۱۶ هزار میلیارد تومانی به بنگاه‌های کوچک و متوسط، اختصاص ۱۲ هزار میلیارد تومان برای ایجاد ۳۰۰ هزار شغل در منطقه های روستایی و عشایری و درنهایت اختصاص بودجه ۳۲۷ هزار میلیارد تومانی در لایحه بودجه ۹۷ دست به پول‌پاشی گسترده‌ای زده هست که سال‌ها قبل خود منتقد آن‌ها بود! ارزیابی نهاد‌های پژوهشی معتبر مثل مرکز پژوهش‌های مجلس نشان می‌دهد اجرای این طرح‌ها در سه دهه گذشته به انحراف مراجع و تسهیلات انجامیده و اغراض اشتغالزایی آن‌ها با شکست رو به رو شده هست. درواقع، سردرگمی و نبود برنامه‌ریزی مناسب در توزیع مراجع و تخصیص تسهیلات موجب به هدر رفتن بخش زیادی از این مراجع در پروژه‌های بی‌نتیجه یا استفاده گسترده از این تسهیلات در فعالیت‌های غیرمولد و سوداگرانه شده و نمود آن در ضعف دریافت‌کنندگان این تسهیلات در بازپرداخت این مراجع مالی بوده هست.

حال باید دید دولتی که خود منتقد چنین طرح‌هایی بود، به چه سبب پس از یک دهه دو مرتبه طرح مانندی را برای حل بحران بیکاری به اجرا درمی‌آورد؟ آیا این کارهای علی رغم تجربه‌های تلخ دو دهه گذشته گواه روی آوردن دولت فعلی به روش‌های دم‌دستی ایجاد اشتغال نیست؟

مشکل اصلا پول نیست!

لایحه بودجه سال ۹۷ از همان روزی که به مجلس عرضه گردید تا به امروز، محل بحث و ارزیابی و حتی جنجال رسانه‌ای هست. با این‌حال از نظر دولت این لایحه به لحاظ اختصاص مراجع مالی قابل توجه، بودجه اشتغال نامیده گردید، چنانکه دولت در این لایحه حدود ۳۲۷ هزار میلیارد تومان از محل بودجه عمومی، نظام بانکی، صندوق توسعه ملی و محل همکاری غیردولتی برای ایجاد یک‌میلیون و ۳۳ هزار شغل در سال آینده اختصاص داده هست.

عمده مراجع مالی سرمایه‌گذاری ۳۲۷ هزار میلیارد تومانی دولت در اشتغال، از طریق دو بخش تامین خواهد گردید که حدود ۷۳ هزار میلیارد تومان آن از طریق سرمایه‌گذاری در طرح‌های تولید و اشتغال و ۲۵۴ هزار میلیارد تومان دیگر در سرمایه‌گذاری برای طرح‌های عمرانی می باشد.

اما تحقق این میزان بودجه با اغراض مدنظر دولت، از دو جهت دچار ابهام هست؛ اولا تحقق مراجع مالی آن دچار ابهام جدی هست (حدود ۱۷ هزار و ۴۰۰ میلیارد تومان از این مراجع از محل افزایش نرخ حامل‌های انرژی هست که افزایش آن‌ها با مخالفت مجلس روبه‌رو شده است) و دوم اینکه تاثیر این پول‌پاشی بر ایجاد اشتغال نیز محل ابهام‌های بسیاری هست.

به این‌جهت گرچه هنوز لایحه بودجه به تصویب پایانی مجلس نرسیده هست، با ابهاماتی که ذکر گردید، بعید هست مجلس با تجربه سال‌های گذشته این میزان سرمایه‌گذاری را با مراجع محدود و غیرقابل تحقق به تایید برساند. اما کارشناسان اقتصادی نیز اعتقاد دارند اختصاص این مراجع در شرایط فعلی اقتصاد کشور، عموما روی کاغذ و ذهنی و تحقق این مراجع، محل تردید هست. به گفته کارشناسان، پول‌پاشی بدون اصلاح فضای کسب‌وکار، تنها تکرار مسیر سال‌های اشتباه قبل هست.

این مراجع ذهنی و کاغذی می باشند

.. امام‌وردی، اقتصاددان و عضو هیات‌علمی دانشگاه آزاد اسلامی در مورد مراجع ۳۲۷ هزار میلیارد تومانی دولت برای اشتغالزایی در سال ۹۷ به «فرهیختگان» اظهار کرد: «بسیاری از منابعی که در بودجه ۹۷ برای ایجاد شغل مدنظر داشته شده هست ذهنی و کاغذی هست. قسمت عمده‌ای از منابعی که دولت در برنامه ۳۲۷ هزار میلیارد تومانی اشتغالزایی در سال ۹۷ دیده، روی کاغذ هست و بعید هست پژوهشگر گردد. دولت می‌تواند با تخصیص مناسب‌تری از بعضی از هزینه‌ها صرف‌نظر کند.»

»این اقتصاددان اضافه کرد: مشکل اقتصاد ایران برای ایجاد شغل توزیع پول و پول‌پاشی نیست. مشکلات ما در سمت قسمت فیزیکی اقتصاد هست و بازی کردن با متغیر‌های پولی مشکل را حل نخواهد کرد. در گذشته نیز بحث بنگاه‌های زودبازده را داشتیم که در عمل منحرف گردید و وام‌های خوداشتغالی نیز به همین سرنوشت دچار گردید. این داستان مشکل را حل نخواهد کرد. پیش از پول‌پاشی، کاش فضای کسب‌وکار آسان سازی می‌شد.

ابراهیم بهادرانی، مشاور ریاست اتاق بازرگانی در عکس العمل به مبحث مراجع ۳۲۷ هزار میلیارد تومانی دولت برای اشتغالزایی در سال ۹۷، اظهار کرد: «برخی از این مراجع قابل تحققند و بعضی نیز خیر. باید یادمان باشد که همکاری بخش خصوصی در اقتصاد به این راحتی‌ها نیست.»

»وی دنبال کرد: «من فکر نمی‌کنم در سال ۹۷ زیادتر از ۳۰ هزار میلیارد تومان مراجع ۳۲۷ هزار میلیاردی تامین گردد. مجلس با افزایش نرخ حامل‌های انرژی نیز موافقت نخواهد کرد، بنابراین از این بابت نیز ما منابعی برای اشتغال نخواهیم داشت.»

»درباره اختصاص ۱۵ هزار میلیارد تومان از مراجع صندوق توسعه ملی نیز باید بگویم فلسفه صندوق توسعه ملی برای اشتغال نیست، الا اینکه این مبلغ را به بخش خصوصی بپردازند. ضمن اینکه برداشت از آن احتیاج به مجوز دارد، بنابراین از مراجع صندوق نیز نباید توقع اشتغالزایی داشت.»

»بهادرانی تأکید کرد: «در یک صورت بدون مراجع جدید می‌توان شغل ایجاد نمود که آن آسان سازی فضای کسب‌وکار هست. البته این فرآیند به سادگی و در کوتاه‌مدت پژوهشگر نخواهد گردید. احتیاج به کوشش دولت و مجلس دارد تا مردم تشویق گردند که سرمایه‌گذاری کنند. متاسفانه هم‌اکنون فضای کسب‌وکار به آن اندازه لازم آسان سازی نشده هست.»

پیش از پول‌پاشی باید برنامه دارا باشیم

»علی‌اکبر امینی‌مهر، اقتصاددان نیز در عکس العمل به مراجع ۳۲۷ هزار میلیارد تومانی برای ایجاد شغل در سال ۹۷ به «فرهیختگان» اظهار کرد: «بودجه سال ۹۷ بودجه‌ای نیست که اشتغال ایجاد کند. از مراجع ۳۲۷ هزار میلیارد تومانی منحصرا بودجه عمرانی هست که می‌تواند مولد باشد و به اشتغال مساعدت کند. بودجه جاری که صرف دستمزد پرسنل دولت می‌شود.» » وی در راستای مراجع درآمدی صندوق توسعه ملی نیز اظهار کرد که به احتمال زیاد مراجع صندوق توسعه قابل تحقق هست. نگاه این صندوق به آینده هست، ولی مهم‌تر از مراجع، این هست که دولت با چه برنامه‌ای به سمت اشتغال برود.»

»وی دنبال کرد: «عملا بودجه ۹۷ بودجه‌ای نیست که کشور را از رکود خارج کند، چون توسعه در زیرساخت‌ها احتیاج به بودجه عمرانی دارد و توسعه زیرساخت‌ها به رونق اقتصادی و عبور از رکود مساعدت می‌کند. این بودجه نیز پژوهشگر نخواهد گردید. در سال آینده دولت خیلی هنر کند بودجه جاری را تامین کند.»

»امینی‌مهر اضافه کرد: «در وزارت کار معاونتی به‌عنوان معاونت اشتغال وجود دارد، ولی طبق معمول وزرای کار اظهار می‌دارند که ایجاد اشتغال وظیفه ما نیست. همین وزارت کار می‌توانست بخش تعاونی را فعال‌تر کند. علاوه بر این قدری از مراجع متاثر از حذف ۳۰ میلیون یارانه‌بگیر را در بخش تعاونی هزینه نماید تا بحث اشتغال رونق بگیرد. متاسفانه این برنامه بخشی از اغراض دولت نیست.»

»وی دنبال کرد: «قبل از اینکه به سوی وام‌دهی برای ایجاد اشتغال برویم احتیاج به برنامه داریم.»

با دادن پول شغل ایجاد نمی‌شود

»وحید شقاقی شهری، اقتصاددان و عضو هیات‌علمی دانشگاه خوارزمی نیز در عکس العمل به پول‌پاشی ۳۲۷ هزار میلیارد تومانی دولت در سال ۹۷ برای اشتغالزایی، اظهار کرد: «تحقق مراجع درآمدی رقم ۳۲۷ هزار میلیارد تومان به نرخ نفت بستگی دارد. به احتمال زیاد سال آینده نفت در هر بشکه به ۶۵ دلار می‌رسد، ولی من گمان می‌کنم رقم ۳۲۷ هزار میلیارد خیلی بالاست. شرکت‌های دولتی وضع درآمدی خوبی ندارند و سودآوری هم ندارند و به دشواری بودجه جاری خودشان را تامین می‌کنند.»

»وی دنبال کرد: «قرار شده از ۶۰ هزار میلیارد تومان بودجه عمرانی منابعی به سمت اشتغالزایی صرف گردد که من فکر می‌کنم خوش‌بینانه هست. علاوه بر این مراجع بانک‌ها بلوکه شده‌اند و بعید هست قسمت خود را تامین کنند و به نظر می‌رسد تا حدود ۵۰ درصد پژوهشگر گردد.»

»این اقتصاددان با اظهار اینکه اشتغال با پول‌پاشی ایجاد نمی‌شود، اظهار کرد: این مراجع به بخش اشتغال تزریق نخواهند گردید و در صورت تزریق به سبب نبود زیرساخت‌ها به هدر خواهد رفت.

وی دنبال کرد: «می‌توان معضل‌های کلیدی اشتغال را این چنین برشمرد: ۱- بی‌ثباتی اقتصاد کلان ۲- درونگرا بودن اقتصاد و عدم وصل شدن به زنجیره جهانی. ۳- ۳- محیط نامناسب کسب‌وکار. این عوامل اذن نمی‌دهند که تولید راه بیفتد و تا تولید راه نیفتد اشتغالی ایجاد نخواهد گردید.»

»عضو هیات‌علمی دانشگاه خوارزمی اضافه کرد: «این گمان خطایی هست که دولت‌ها فکر می‌کنند با توزیع پول می‌توان اشتغال ایجاد نمود. شاید در کوتاه‌مدت اشتغال ایجاد گردد، ولی پایدار نیست. شغل پایدار نیازمند رشد اقتصادی پایدار و کم‌نوسان هست. این دیدگاه مسئولان که فکر می‌کنند با دادن تسهیلات می‌توان شغل ایجاد نمود منتج به هدررفت مراجع شده هست.»

»وی دنبال کرد: «دولت باید برای بهبود فضای کسب‌وکار کوشش کند. پس از پنج سال وضع خوب تر نشده هست. بنگاه‌ها از فساد و بوروکراسی و قابل پیش‌بینی نبودن اقتصاد نالان می باشند.»

با پول‌پاشی نمی‌توان شغل ایجاد نمود!

»پرویز جاوید، عضو انجمن اقتصاددانان نیز در گفت‌وگو با «فرهیختگان» در مورد بودجه ۳۲۷ هزار میلیارد تومانی دولت برای اشتغالزایی در سال ۹۷ اظهار کرد: باید دید این مراجع قابل تحقق هست یا نه؟ به‌عنوان مثال در بعضی مورد ها منابعی آمده هست که به نظر می‌رسد خیلی خوش‌بینانه باشد؛ به طور مثال قرار شده از املاک تملیکی ۱۰ هزار میلیارد تومان مراجع مالی به وجود بیاید و صرف اشتغال کشور گردد. من فکر می‌کنم این رقم خوش‌بینانه هست و زیادتر از پنج هزار میلیارد تومان آن پژوهشگر نمی‌شود.»

»وی دنبال کرد: «اگر دولت بتواند از صندوق توسعه ملی هفت هزار میلیارد تومان مراجع بگیرد کار بزرگی کرده هست. در بخش تسهیلات بانکی نیز در خوش‌بینانه‌ترین حالت بعید هست موفق گردند زیادتر از ۱۲ هزار میلیارد تومان را تخصیص دهند. سرجمع این مراجع بین ۲۵ تا ۲۷ هزار میلیارد تومان می‌شود.»

»وی در ادامه با اظهار اینکه ایجاد هر شغل حدود ۲۰۰ میلیون سرمایه احتیاج دارد، اظهار کرد: «اگر این مراجع را تقسیم بر ۲۰۰ میلیون کنیم حدود ۳۰۰ تا ۳۵۰ هزار شغل ایجاد خواهد گردید؛ در نتیجه ایجاد یک میلیون شغل در سال آینده با توجه به عدم تحقق درآمد‌های کشور و رکود حاکم بر کشور رویایی به نظر می‌رسد.»

»عضو انجمن اقتصاددانان ایران علاوه بر این با اظهار اینکه با پول‌پاشی نمی‌توان شغل ایجاد نمود، اظهار کرد: «دولت باید فضای کسب‌وکار را اصلاح کند و تا فضای کسب‌وکار اصلاح نشود نمی‌توان امیدوار بود با پول‌پاشی شغل ایجاد گردد.»

مرجع: نخبگان


لینک کوتاه مطلب : http://www.shalamchenews.com/?p=83702

دیدگاه شما

معادله ی امنیتی * Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.