تاریخ ارسال : ۱۰ آذر ۱۳۹۶ ساعت : ۰۷:۴۵ 0 نظر چاپ این صفحه چاپ این صفحه

سید حسن مدرس؛ سیاستمدار یا اندیشمند؟

هفته نامه صدا – سید ابوالحسن توفیقیان: سید حسن استاد یکی از شخصیت های معروف تاریخ تغییرات سیاست اجتماعی ایران هست که همگان با نام او آشنا می باشند. در این نوشتار اهتمام شده عکسی موجز از ابعاد وجودی ایشان در سه عرصه علم سیاست، کارکرد سیاسی و اندیشه سیاسی عرضه گردد.  سید حسن مدرس؛ سیاستمدار یا اندیشمند؟ (10 آذر منتشر شود)

  سید حسن طباطبایی قمشه ای، ملقب به «مدرس» فرزند سید اسماعیل در سال ۱۲۴۹ در سرابه اردستان متولد شد.

زمانی که استاد شش سال زیادتر نداشت به علت برخورد ظالمانه یکی از خان های آن منطقه بهمراه «سید اسماعیل» به قمشه یعنی محلی که پدربزرگش «میر عبدالباقی» آنجا بود کوچ کرد. مدرست تحصیلات خود را در قمشه شروع کرد و در اصفهان دنبال کرد و در حوزه نجف به انتهاء رساند.

مدرس در عرصه علم

مدرس مدت ده سال در قمشه، مقدمات ادبیات عرب و فارسی را فراگرفت.

مدرس بعد از این که به درجه اجتهاد رسید، برای ارشاد و تعلیم به اصفهان مراجعه کرد. نکته جذاب این که ایشان به علت پیشینه طولانی در امر تعلیم، ملقب به «مدرس» گردید.   سید حسن مدرس؛ سیاستمدار یا اندیشمند؟ (10 آذر منتشر شود)حسن استاد در کنار علمای اصفهان در مدرسه صدر

اساتید

  مدرس در دوران تحصیل از محضر اساتید بسیاری استفاده کرد. عمده تحصیلات استاد در محضر آخوند خراسانی و طباطبایی یزدی بود.

شاگردان

 آثار

از شهید استاد، آثار مکرری بر جای مانده هست که میتوان آنان را به این صورت دسته بندی کرد:

الف:  از شهید استاد، آثار مکرری بر جای مانده هست که میتوان آنان را به این صورت دسته بندی کرد: مجموعه اظهارات ایشان در مجلس شورای ملی از اواسط مرحله دوم تا مرحله ششم که استاد در مجلس حضور داشت (در دو جلد). این مجموعه سخنرانی که حاکی هوش و ذکاوت سیاسی شهید استاد هست را آقای محمد ترکمان در دو جلد گردآوری کرده هست.

ب: آ

ج:

مدرس در عرصه سیاست و اندیشه سیاسی

شهید استاد در سال ۱۳۲۸ ه.ق بعنوان یکی از ۵ عالم درجه اول، برای مرحله دوم مجلس شورای ملی انتخاب گردید و تا مرحله ششم یعنی به مدت ۵ مرحله در این طرف بود. سید حسن مدرس؛ سیاستمدار یا اندیشمند؟ (10 آذر منتشر شود)   شهید آیت الله سید حسن استاد در میان گروه اقلیت مجلس.

مدرس در سومین، چهارمین، پنجمین و ششمین مرحله مجلس شورای ملی علاوه بر وظیفه نظارتی، طرف نمایندگی مردم را در مجلس نیز به عهده داشت. از نکات معروف مشیی استاد در مجلس شورای ملی این بود که با هر نوع خودکامگی، استبداد، قانون شکنی و نفوذ خارجی مخالفت می کرد و به اعتراض نطق می پرداخت که در ادامه به توصیف بعضی از آنان خواهیم پرداخت.

مخالفت با قرارداد ۱۹۱۹

استاد در رأس رد کنندگان این قرارداد قرار داشت. مخالفت استاد و دیگر شخصیت های ملی و علاوه بر این پایداری احمدشاه قاجار برابر قرارداد ذکر شده، دولت انگلیس را تماما از سلسله و پادشاه قاجار ناامید کرد و آنان را به تفکر جانشینی شایسته برای احمدشاه انداخت. صبح روز کودتای ۳ اسفند ۱۲۹۹، استاد و عده ای از شخصیت های سیاسی – دینی به فرمان سید ضیاءالدین طباطبایی دستگیر و راهی زندان گردیدند.

مخالفت با جمهوری رضاخانی

  سید حسن مدرس؛ سیاستمدار یا اندیشمند؟ (10 آذر منتشر شود)

  به همین جهت با دستکاری در انتخابات «مجلس پنجم» اشخاصی را از صندوق رأی بیرون آوردند که پایبندی خدمت به رضاخان کرده بودند. آ آیت الله استاد مصمم بود در مقابل رضاخان و افکار او محکم بایستد. به همین جهت بهمراه یارانش که در این مجلس اقلیت بودند تصمیم گرفتند ابتدا با تصویب اعتبارنامه وکیلان فرمایشی مخالفت کنند و تعداد ای را از مجلس بیرون کنند. به همین جهت مباحثات در مجلس بالا گرفت.

در انتهاء یکی از نشست ها «حسین بهرامی» که حسابی از دست استاد ناراحت بود سیلی محکمی بصورت استاد نواخت. بنابراین بعد از بستن بازار با برگزاری تظاهراتی به سود مدرس؛ بر علیه جمهوری رضاخانی شعار دادند.

مخالفت با دگرگونی سلطنت

استاد نیز با شناخت درست از شرایط روز، اراده خود را جزم کرد تا با جدیت برابر طرح دگرگونی سلطنت بایستد.

 سید حسن مدرس؛ سیاستمدار یا اندیشمند؟ (10 آذر منتشر شود) شهید آیت الله سید حسن استاد در میان بعضی تفنگداران ایل بختیاری

مخالفت با ماده واحده خلع قاجاریه

استاد با این جمله که «خلاف قانون بنیادی هست، صدهزار رأی هم بدهید خلاف قانون هست، هزار رأی هم بدهید خلاف قانون هست.»

مقابله با رضاخان

مدرس بعد از جابه جایی سلطنت به رضاخان نه منزوی گردید و نه دست از مقابله برداشت لکن مجدانه کوشید تا مانع قوام و ثبات حاکمیت رژیم پهلوی گردد. بر این اساس با رو در رو قرار گرفتن رضاخان، عرصه را بر رضاخان تنگ می کرد. رضاخان با لب فروبستن استاد نه صرفا قانع، لکن زیاد خشنود و خوشحال می گردید و حتی حاضر بود در ازای آن نیز امتیازات بسیاری به استاد بدهد. در مقابل استاد مکررا بر این مساله تاکید می کرد که رضاخان به درد سلطنت نمی خورد.

همین موضع گیری ها علت شده بود تا رضاخان درصدد حذف استاد برآید. بدین جهت پس از ان که نتوانست مانع ورود استاد به مجلس ششم گردد، درصدد ترور ایشان برآمد. هنگامی که استاد از ترور جان سالم به در برد، رضاخان که در مازندران بود به ابزار تلگراف از استاد احوالپرسی کرد و استاد در جواب عنوان کرد: «به کوری دشمنان نمرده ام و تاکنون زنده ام.» سید حسن مدرس؛ سیاستمدار یا اندیشمند؟ (10 آذر منتشر شود) شهید آیت الله سید حسن استاد بعد از ترور نافرجام رضاخان در بیمارستان

»  بالاخره این تقابل به آنجا رسید که رضاخان و هوادارانش با دستکاری در انتخابات مجلس هفتم مانع از این گردیدند که نام استاد از صندوق رأی بیرون بیاید. استاد نیز در زمینه افشای این دستکاری عنوان کرد: «اگر هیچکس از مردم تهران به من رأی نداده باشد اما خود که یک رأی به خودم داده ام، پس این یک رأی که به نام استاد در صندوق بود چه گردید و به چه علت خوانده نشد؟»

استاد نیز در زمینه افشای این دستکاری عنوان کرد: «اگر هیچکس از مردم تهران به من رأی نداده باشد اما خود که یک رأی به خودم داده ام، پس این یک رأی که به نام استاد در صندوق بود چه گردید و به چه علت خوانده نشد؟»بدین ترتیب مجلس هفتم بدون حضور استاد در ۱۶ مهر ۱۳۰۷ بازنمایی گردید. دو روز بعد از بازنمایی مجلس، ماموران نظیمه به خانه استاد حمله آوردند و شبانه وی را از تهران بیرون کردند و به طرف مشهد بردند.  سید حسن مدرس؛ سیاستمدار یا اندیشمند؟ (10 آذر منتشر شود)   حجت الاسلام سید علی اکبر استاد برادر و دکتر سید عبدالباقی استادی فرزند شهید آیت الله سید حسن استاد، بر بنای اولیه مزار او در گورستان کاشمر ایستاده اند.

عدالت

یکی از مفاهیم ارزشمند در اندیشه سیاسی آیت الله استاد «عدالت» هست. »

»

حاکم، حکومت و قانون اساسی

»بهترین شکل حکومت در نظر استاد که در واقع بر آمده از اندیشه اسلامی ایشان هست، شکل «جمهوری» هست. «»

مدرس در این سامانه حکومتی اصل را «قانون اساسی» عنوان می کند و می گوید: «حاکم ما قانون بنیادی هست، هر چه قانون او حکم کرد متبع هست.» » استاد همه را در مقابل قانون برابر می داند و میان پادشاه و مردم در مقابل قانون هیچگونه تفاوتی قائل نمی توان و همه را یکسان می بیند. سید حسن مدرس؛ سیاستمدار یا اندیشمند؟ (10 آذر منتشر شود) شهید آیت الله سید حسن استاد در دوران متفاوت عمر

قوای سه گانه و مساله تفکیک قوا

  مدرس قائل به سه رکن مستقل برای دولت یعنی قوه مجریه، مقننه و قضاییه بود.

قوه مجریه: مدرسه وظیفه قوه مجریه را اعمال مقرراتی می داند که مجلس تصویب کرده هست. مقرراتی که مخالفتی با اسلام نداشته باشد. « «دولت نباید برخلاف قانون قدمی بردارد. دولت غیر از اعمال مقرراتی که مجلس شورای ملی تصویب کرده هست، هیچ کار و مسئولیتی ندارد. »

قوه مقننه: استاد درکنار اعتقاد به نظام تفکیک قوا، اعتقاد به در رأس بودن مجلس داشت. ایشان ارزشمند ترین کارویژه مجلس را قانونگذاری می داند. آ

قضاییه: استاد ارزشمند ترین کارویژه های قوه قضاییه را در این دو امر می داند؛ اول: توجه در احکام صادره که طبق مقررات قضایی اسلامی و منطبق بر قواعد دینی مان باشد. »  سید حسن مدرس؛ سیاستمدار یا اندیشمند؟ (10 آذر منتشر شود) مقبره شهید حسن استاد در کاشمر


لینک کوتاه مطلب : http://www.shalamchenews.com/?p=77016

دیدگاه شما

معادله ی امنیتی * Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.