تاریخ ارسال : ۰۲ مهر ۱۳۹۴ ساعت : ۰۷:۴۵ 1 نظر چاپ این صفحه چاپ این صفحه

فلسفه قربانی کردن، فضیلت و اعمال در عید قربان

در قربانی کردن هر چند ظاهر کار سر بریدن است؛ اما واقعیت قضیه نهایت تسلیم، سرسپردگی، عشق و علاقه بنده به مولای خود است

به گزارش شلمچه نیوز، در تعالیم دینی چهار روز است که به عنوان عید تعیین گشته است که عبارتند از: عید فطر، عید قربان، عید غدیر و روز جمعه. در این میان عید قربان یکی از اعیاد مهم و بزرگ مسلمین به شمار می رود به نحوی که برخلاف بسیاری از اعیاد، مورد اختلاف نبوده و همه فِرَق مسلمین این روز را عید محسوب می کنند؛ لذا در دعای مخصوص قنوت نماز عید می خوانیم: «اللهم انی اسألک بحق هذا الیوم الذی جعلته للمسلمین عیدا و لمحمد صلی الله علیه و آله ذخرا و شرفا و کرامه و مزیدا…؛ بارالها! به حق این روزی که آن را برای مسلمانان عید و برای محمد صلی الله علیه واله ذخیره و شرافت و کرامت و فضیلت قراردادی…» و بدین گونه عید را فقط مخصوص مؤمنین ندانسته و همه مسلمین را در آن سهیم می دانیم و اعتقاد داریم این گردهمایی عظیم رهیافتی برای رسیدن به اعتصام به حبل الله است که یکی از مهم ترین دستورات اجتماعی اسلام است.

فلسفه قربانی کردن در عید قربان

از جمله آموزه های اسلام برای تکامل و رشد انسان ها، ایثار از جان و مال در راه خداوند یگانه می باشد؛ به این معنا که انسان، همه دارایی ها و امکاناتش را امانتی الهی بداند که باید در طریق بندگی هزینه کند. قربانی کردن نیز نمادی از قطع دلبستگی و وابستگی ها و جلوه ای از ایثار مال و جان در راه محبوب واقعی و رضای خداوند متعال می باشد. البته آنچه که از قربانی کردن و رسیدن به مقام قرب الهی به وسیله ذبح گوسفند، لحاظ شده است قطع علقه های روحی و مالی است که باعث تقوای قلب و طهارت نفس می گردد.

خداوند متعال اصل  قربانی کردن را از شعائر الله دانسته و آن را نشانه ی بزرگداشت و سپاس گزاری مؤمنان بر نعمت هدایت معرفی کرده و قربانی کننده را در گروه و خیل محسنین و نیکوکاران داخل کرده است.

در قرآن کریم آمده است: «وقتی شما قربانی می کنید آنچه که متعلق به خدا است، تقوای شماست نه گوشت و پوست قربانی»[۱] بنابراین در قربانی کردن هر چند ظاهر کار سر بریدن است؛ اما واقعیت قضیه نهایت تسلیم، سرسپردگی، عشق و علاقه بنده به مولای خود است؛ و در واقع قربانی کردن نمادی از قربانی کردن هواهای نفسانی و ذبح نفس اماره و نوعی جهاد با نفس در جهت زدودن تعلقات و وابستگی های دنیوی و مادی و رهایی از زندان مال پرستی و دنیاطلبی است.

 

تمسک به قربانی برای دفع بلا

در کلام و سیرهی بزرگان، میتوان نمونههایی را یافت که برای دفع بلا به سنّت «قربانی» تمسّک جستهاند. بنابراین هر چند قربانی روز عید قربان، به صورت ویژهای مورد تأکید واقع شده است؛ اما در سیره علما میبینیم که در سایر ایام نیز این سنّت را اجرا میکردهاند.

۱٫ در استفتائی از آیت الله العظمی مکارم شیرازی سؤال شده است که: آیا در حال حاضر و یا به طور کلی قربانی کردن احشام برای مواردی همچون خرید خانه، ماشین و … در دین مبین اسلام توصیه شده است؟ آیا می توان به جای قربانی مبلغ آن را به نیازمندان یا سازمان بهزیستی و … هدیه نمود؟

ایشان در پاسخ فرمودهاند: «توصیه خاصّی در این زمینه نیست. هدف انجام کار خیر است و قربانی برای خدا و کمک به محرومان و مؤمنان از این طریق ان شاءالله موجب دفع بلا می شود.»[۲]

۲٫ آیت الله مسعودی میگوید: «… دو سه مرتبه در همان بحبوحه نهضت ۴۱  یا ۴۲، آقای بهجت(ره) به من فرمودند که شما به آقای خمینی بگویید فردا صبح ساعت فلان دو رأس گوسفند قربانی کند و من میآمدم به امام (ره) اطلاع میدادم، ایشان هم بلا فاصله به من میگفت شما به قصاب بگویید دو رأس گوسفند از طرف ما قربانی کند، بعد پولشان را میدهیم.

بار دیگر نیز آقای بهجت به من پیغام داد که به امام بگویم: سه رأس گوسفند قربانی کند، آقا هم بلافاصله دستور داد سه رأس قربانی کنند.

اینها همه مسائلی بود که بین امام و آیتالله بهجت بود و ما فقط ظواهرش را میدیدیم و از باطنش اطلاع نداشتیم.»[۳]

۳٫ شهید صیاد شیرازی، می‌گفت: «آقا (آیت الله بهاءالدینی) در شب‌های عملیات دستور قربانی و صدقات به ما می‌داد و ما می‌دیدیم به واسطه آن صدقات و قربانی چه خطرهای مهمی از کنار گوش ما رد می‌شد که اگر نیم دقیقه پس و پیش می‌شد، به حیات ما خاتمه می‌داد.»[۴]

۴٫ آقای حسین حیدری کاشانی (از شاگردان آیت الله بهاءالدینی) در کوران جنگ تحمیلی بود. شبی خواب دیدم که بیابان‌های جنوب را آب بسته‌اند و دور آب در محاصره بعثی‌هاست و صیاد تنها ایستاده بود و دشمن در صدد دستگیری ایشان. با وحشت از خواب بیدار شدم. خدمت حضرت آیت الله بهاءالدینی رفتم و خوابم را گفتم و اظهار داشتم: ناراحتم.

ایشان فرمود: «برو یک گوسفند برای سلامتی صیاد قربانی کن.»

رفتم و این کار را کردم. بعد از چند روز آقای صیاد خدمت آقا آمد.

آقا به ایشان فرمود: «فلانی خوابی دیده بود و ناراحت بود برای شما. ما گفتیم گوسفندی برای سلامتی شما قربانی کند.» ایشان اظهار تشکر کرد.[۵]

آداب و اعمال شب و روز عید قربان

الف) شب عید قربان

شب دهم ذیحجه شبی مبارک و جزء چهار شبی است که احیاء و شب زنده داری در آن ها مستحب است. در شب عید قربان، درهای آسمان باز بوده و برای این شب اعمالی ذکر شده است:

۱- زیارت امام حسین علیه السلام .

۲- خواندن دعای «یا دائِمَ الْفَضْلِ عَلیَ الْبَرِیَّهِ» که در شب جمعه هم وارد شده است.

ب) روز عید قربان

روز دهم ذیحجه که روز عید قربان می باشد بسیار روز شریفی است و برخی از اعمال آن عبارت است از:

۱- غسل

غسل در این روز سنّت مؤکد است و بعضی از علماء نیز آن را واجب دانسته‎اند.

۲- دعا

خواندن دعاهائی که وارد شده پیش از نماز عید و بعد از آن از جمله دعای ندبه و دعای چهل و هشتم صحیفه سجادیه که اوّل آن «اَللّهُمَّ هذا یَوْمٌ مُبارَکٌ» است و دعای چهل و ششم صحیفه سجادیه که اینگونه آغاز می‎شود: «یا مَنْ یَرْحَمُ مَنْ لا یَرْحَمُهُ الْعِبادُ».

۳- نماز

نماز عید قربان دو رکعت است: در رکعت اول، بعد از خواندن حمد و سوره، باید پنج تکبیر بگوید، بعد از هر تکبیر یک قنوت بخواند، بعد از قنوت پنجم، تکبیر دیگری بگوید، به رکوع رود، دو سجده بجا آورد، برخیزد و در رکعت دوم چهار تکبیر بگوید، بعد از هر تکبیر قنوت بخواند و تکبیر پنجم را بگوید، به رکوع رود، بعد از رکوع دو سجده کند، تشهّد بخواند و نماز را سلام دهد. در روز عید قربان مستحب است که بعد از نماز، با گوشت قربانی افطار شود.

نماز عید، سورهٴ مخصوصی ندارد، امّا بهتر است در رکعت اول آن، سورهٴ شمس و در رکعت دوم، سورهٴ غاشیه یا در رکعت اول سوره «سبح اسم» و در رکعت دوم سوره «شمس» را بخوانند.

همچنین در قنوت نماز عید قربان، هر دعا و ذکری خوانده شود کافیست، امّا بهتر است این دعا خوانده شود:

اللّهُمَّ أَهْلَ الْکِبْریاءِ وَالْعَظَمهِ وَ أهْلَ الجُودِ وَالجَبَرُوتِ وَ أهْلَ العَفْو وَالرَّحْمَهِ وَ أهْلَ التَقّویٰ وَالمَغْفِرَه، أسْئَلُکَ بَحَقِّ هدا الْیوَمِ الّذی جَعَلْتَهُ لِلمُسْلِمینَ عیداً وَ لِمُحَمّدٍ صَلّیٰاللهُ عَلیْه وَ آلِهِ ذُخْراً وَ شَرَفاَ وَ مَزیداً، أن تُصَلّی عَلیٰ مُحَمّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ أنْ تُدْخِلنی فی کُلِّ خَیْرٍ أدْخَلْتَ فیهِ مُحَمَّداً وَ آلَ مُحَمَّد وَ أنْ تُخْرِجَنی مِنْ کُلِّ سُوءٍ أخْرَجْتَ مِنْهُ مُحَمَّداً وَ آل مُحَمَّدٍ، صَلَوٰاتُکَ عَلَیُهِ وَ عَلَیْهِمْ، اللّهُمَّ إنی أسْئَلَکَ خَیرَ مٰا سَئَلَکَ مِنْهُ عِبادُکَ الصّٰالِحُونَ وَاعُوذُ بِکَ مِمّا اسْتَعاذَ عِبادُکَ الْمُخْلِصوُنَ

«خدایا ای اهل بزرگی و عظمت و ای شایسته بخشش و قدرت و سلطنت و ای شایسته عفو و رحمت و ای شایسته تقوا و آمرزش از تو خواهم به حق این روزی که قرارش دادی برای مسلمانان عید و برای محمّد صلی الله علیه و آله ذخیره و شرف و فزونی مقام که درود فرستی بر محمّد و آل محمّد و درآوری مرا در هر خیری که درآوردی در آن خیر محمّد و آل محمّد را و برونم آری از هر بدی و شری که برون آوردی از آن محمّد و آل محمّد را که درودهای تو بر او و بر ایشان باد. خدایا از تو خواهم بهترین چیزی را که درخواست کردند از تو بندگان شایسته ات و پناه برم به تو از آنچه پناه بردند ازآن بندگان شایسته ات.»

۴- تکبیر

خواندن تکبیرات برای کسی که در منا باشد بعد از پانزده نماز که اولش نماز ظهر روز عید است و آخرش نماز صبح روز سیزدهم است. و کسانی که در سایر شهرها هستند نیز بعد از ده نماز از ظهر روز عید تا صبح دوازدهم این تکبیرات را بگویند. که این تکبیرات بنا بر روایت صحیح در اصول کافی از این قرار است:

اللهُ اَکْبَرُ اللهُ اَکْبَرُ لا اِلهَ اِلا اللهُ وَاللهُ اَکْبَرُ اللهُ اَکْبَرُ اللهُ اَکْبَرُ و لِلّه الْحَمْدُ اللّهُ اَکْبَرُ عَلی ما هَدانا اَللّهُ اَکْبَرُ عَلی ما رَزَقَنا مِنْ بَهیمَهِ الاْنْعامِ وَالْحَمْدُلِلّهِ عَلی ما اَبْلانا.

خدا بزرگتر از توصیف است، معبودی جز خدا نیست و خدا بزرگتر است، و ستایش خاص خدا است خدا بزرگتر است بر آنچه ما را راهنمائی کرد خدا بزرگتر است بر آنچه روزی ما کرد از چهارپایان انعام (شتر و گاو و گوسفند) و ستایش خاص خدا است برای آنکه آزمود ما را.

و مستحب است که به مقداری که توانایی است این تکبیرات بعد از نمازها تکرار شود.

۵- قربانی کردن

یکی از اعمال این عید بزرگ که  سنت  مؤکد نیز می باشد قربانی کردن است که مختص به حاجیان نبوده بلکه همه مسلمانان بسته به استطاعت مالی خویش می توانند قربانی کنند.

در منابع روایی، روایاتی از معصومین علیهم السلام نقل شده است که اشاره به جملات دعا گونه ایشان هنگام ذبح قربانی دارد. شیخ طوسی در یکی از کتاب های خود نقل کرده است که: رسول خدا صلوات الله علیه هنگام ذبح قوچی فرمودند: «اللهمّ تقبّل من محمّد و آل محمّد و من امّه محمّد؛ خدایا این قربانی را از من محمد و آل محمد و هم چنین امت محمد قبول فرما!»[۶]

در جایی دیگر وارد شده است: شخصی که طریقه ذبح کردن قربانی را می داند بهتر آن است که خودش ذبح کند و اگر نمی دانست کسی را دستور دهد و خود او نیز حاضر باشد. در وقت ذبح قربانی پیشانی آن را به طرف قبله نموده و «بسم الله الرحمن الرحیم» گفته و ذبح نماید و بعد از ذبح قربانی این دعا را بخواند: « وَجَّهْتُ وَجْهِیَ لِلَّذِی فَطَرَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ، حَنِیفاً مسلما وَ ما أَنَا مِنَ الْمُشْرِکِینَ‏، إِنَّ صَلاتِی وَ نُسُکِی وَ مَحْیایَ وَ مَماتِی لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِینَ، لا شَرِیکَ لَهُ، وَ بِذلِکَ أُمِرْتُ‏، و أنا من المسلمین، اللهم منک و لک، بسم الله و الله أکبر، اللهم‏ تقبل‏ منی‏»[۷]

و نیز از مولای متقیان امیر مومنان علیه السلام نقل شده است که: قربانی مسلمان را جز مسلمان نکشد و هنگام ذبحش بگوید: «بسم اللَّه و اللَّه اکبر وَجَّهْتُ وَجْهِی لِلَّذِی فَطَرَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ حَنِیفاً مسلما وَ ما أَنَا مِنَ الْمُشْرِکینَ،إِنَّ صَلاتِی وَ نُسُکی وَ مَحْیای وَ مَماتِی لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِینَ، لا شَرِیک لَهُ وَ بِذلِک أُمِرْتُ وَ أَنَا أَوَّلُ الْمُسْلِمِینَ.»[۸]

پی نوشت: 


[۱] حج، آیه ۳۷٫

[۲] پایگاه اطلاع رسانی آیت الله العظمی مکارم شیرازی، استفتائات قربانی.

[۳] پایگاه اطلاع رسانی آیت الله العظمی بهجت.

[۴] پایگاه جهان نیوز.

[۵] پایگاه جهان نیوز.

[۶] محمد باقر کمره ای ترجمه آسمان و جهان (ترجمه کتاب السماء و العالم بحار الانوار علامه مجلسی)، ج‏۹، ص ۱۸۲٫

[۷] المقنع، شیخ صدوق، ص۲۷۵٫

[۸] همان، ص ۲۱۹


لینک کوتاه مطلب : http://www.shalamchenews.com/?p=1274

  • ارادتمند شما - تحلیل ویژه خبری ۱۳۹۴-۰۷-۰۲ - ۰۹:۲۰ - پاسخ دادن

    به بهانه سفر رئیس جمهور به مازندران:
    کم لطفی ها همه دولت ها در عقب ماندگی استان غیر قابل انکار است.
    **********************
    ساری: شعبان وفایی نژاد
    در آستانه ی سفر دولت تدبیر و امید و حضور دکتر روحانی به استان مازندران هستیم مدتهاست که جمعی از مسئولین اعلام می کنند طی این هشت سال هیچ خدمتی به مازندران نشده که شکی هم دراین دیدگاه وجود ندارد اما آیا پس از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی از سوی هیچ یک از دولت ها چه کارگزاران سازندگی و چه اصلاحات و چه در دوران جنگ تحمیلی خدمتی شایسته به این استان شده است ؟ کدام پروژه زیربنایی و اساسی در حوزه دامداری – باغداری – کشاورزی – صنعتی و حتی گردشگری اجرا و مورد بهره برداری قرار گرفته است ؟ مسئولین مازندرانی تنها شعاری که یاد گرفته اند افزایش گردشگران در مازندران است اما واقعیت موضوع دیگری را بیان می دارد این افزایش را ما تنها در عبور گذری مسافران و مهمانانی می بینیم که برای سفر به مشهد مقدس خواه یا ناخواه از مازندران عبور می کنند و ما برای گول زدن خودمان و افکار عمومی آنها را در آمار گردشگران و مسافران نوروزی می گنجانیم !
    زمانیکه دوچرخه ی یک گردشگر چینی به سرقت می رود و جاده های مازندران به جاده های مرگ شهرت می یابند ، وقتی گرانی – اعتیاد – فساد و فحشا و انواع قتل ها در مازندران بیداد می کند و بسیاری از دختران تحصیلکرده مازندرانی به دلیل نبود شغل مناسب به ناچار به پرستاری کهنسالان در تهران مشغول می شوند کدام دولت می تواند مدعی باشد به این استان خدمتی شایانی شده است ؟!
    بیشتر دولت مردان طول تاریخ مازندران در این استان بیشترین سرمایه ها را برای احداث هزاران اردوگاه تفریحی و پلاژ های وزارت خانه ها و سازمان های خودی آنهم برای سالی ۱۰ روز هزینه کرده اند ؛ این دولت ها برای احداث تفرجگاههای مورد دلخواه در سواحل و جنگل ها هیچ مشکلی ندارند اما برای احیا و بازسازی کارخانجات این استان همواره دم از وجود مشکلات مالی می زنند تا شائبه تبعیض در توزیع ثروت و منابع ملی بیش از پیش رنگ یقین به خود بگیرد . دولت های بعد از انقلاب حتی توان احیای کارخانه های ساخته شده قبل از انقلاب را نداشته اند ، براستی فراورده های چوبی جنگل های مازندران به کجا رفت؟ منابع درآمدی کارخانه های صنایع چوب و نیروگاه برق در کجا هزینه شد ؟ مازندران در مبارزه با گروههای منحرف و ضدانقلاب حماسه بزرگ آمل در جنگ تحمیلی بیش از ۱۰ هزار شهید و سردار شهید تقدیم آرمان انقلاب کرد ، در زلزله بم – واقعه ی رودبار- بازسازی مناطق جنگی – تدارکات زمان جنگ و جبهه ها – در حوزه ورزش و بسیاری دیگر از ارکان همواره از برجسته ترین استان ها به شمار رفته است اما در سوی مقابل مسئولین در قبال این استان چه کرده اند ؟ آیا غیر از این است که با ساخت ۴ سری سریال پایتخت فرهنگ و ادب و لجهه مازندرانی ها مورد تمسخر قرار گرفته است ؟ متأسفانه مسئولین مازندرانی هم برای خوش خدمتی به مدیران رسانه ای و ملی از همان مدیری دعوت می کنند که پیش قراول این کم لطفی تأمل برانگیز رسانه ملی به مازندرانی ها بوده است .
    سی سال است به مردم مازندران قول احداث جاده کمربندی ساحلی استان را داده اند اما ظاهراً این شعار تنها دهن پر کن بوده است ، از قول احداث راه آهن مازندران به خراسان – احیای صنعت گردشگری کشتیرانی – توسعه دامداری ، باغداری و کشاورزی نیز صحبت های زیادی شده که تنها وعده بوده و بس ! براستی با این همه تفاسیر در ویترین کدام دولت نمایش مناسب از عملکرد توسعه ای و خدمتگزاری به مازندران را می توانیم ببینیم ؟آیا به غیر از این است که در تحمیل مظلومیت ها و محرومیت ها همه مسئولین و علمای و بزرگان مازندران تنها نظاره گر هستند . دولت مردان در تعیین استانداران و معاونین استانداری تنها به منافع حزبی و سیاسی خود و حمایت و هدایت مالی باندهای قدرت خود عمل می کنند در همین استان بیکاران هرچه فریاد می زنند هیچ احدی دادگر آنها نیست اما تعدادی از صاحبان قلیان سراها قدری از بازار کسادی خود سخن گفتند همه مدعی شدند که باید در این استان قلیان سراها به جهت نابودی سلامتی جسمانی و به انحراف کشیدن نونهالان و نوجوانان اوپن باشد آقایان که مدعی حمایت از جامعه و فرهنگ و اخلاق در بین رده های سنی پایه هستند سری به جاده ساری به دریا بزنند در برابر احداث هر واحد آموزشگاهی یکصد قلیان سرا و خلوتگاهها براه انداخته شده و در همه محلات مازندران به علت مصرف مشروبات الکلی و روان گردان ها ، جوانان بسیاری به تباهی کشیده شده اند ؛ آقایان خودمان را گول نزنیم و واقعیت استان را آنطوریکه هست بپذیریم و به مسئولین متذکر شویم .

  • دیدگاه شما

    معادله ی امنیتی * Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.