تاریخ ارسال : ۱۴ آذر ۱۳۹۶ ساعت : ۰۸:۳۹ 0 نظر چاپ این صفحه چاپ این صفحه

۲۰ چهره سرشناس چپ در ایران معاصر

خاورمیانه و ایران نیز از این واقعه بزرگ ناشی گردیدند.   20 چهره سرشناس چپ در ایران معاصر

فرقه دموکرات در طول سال های ۲۰ تا ۲۴ در آذربایجان و حزب توده در طول سال های ۲۰ تا ۲۷ و در مقطعی دیگر تا سال ۳۲ در تهران و دیگر نقاط کشور مشغول نشر اندیشه های چپ گرایانه و رویکردهای مارکسیستی خود بود. در این گزارش ما به ارائه و ارزیابی بیست چهره مؤثر چپ در ایران معاصر از شهریور ۱۳۲۰ تا خرداد ۱۳۶۰ خواهیم پرداخت. تقی ارانی   20 چهره سرشناس چپ در ایران معاصر

    حزب توده در اوائل فعالیت خود جزو اثرگذارترین احزاب تاریخ مرحله تازه ایران بود. گرچه ارانی جزو گروه معروف ۵۳ نفر بود اما این که پیشنهاد ایجاد حزب توده مربوط به او باشد یا خیر، مبحثی هست که مکان اختلاف تاریخ نگاران هست. او به سن ۳۶ سالگی و به طور مرموزی در زندان رضاشاهی درگذشت.
 
بزرگ علوی   20 چهره سرشناس چپ در ایران معاصر

او بعد از ترور نافرجام پادشاه در سال ۱۳۲۷ بهمراه تعداد دیگری از اعضای حزب توده به زندان افتاد و بعد از آزادی بار دیگر مشغول فعالیت تفکری و ادبی گردید تا این که با واقع شدن کودتای ۲۸ مرداد از صحنه سیاسی ایران کناره گرفت و در آلمان مشغول نویسندگی گردید. بزرگ علوی در سال ۱۳۷۵ بر اثر سکته قلبی در برلین درگذشت.
 
ایرج اسکندری  20 چهره سرشناس چپ در ایران معاصر

   او که یکی از اعضای موسس حزب توده ایران بود، اولین مترجم کاپیتال مارکس نیز بود. اسکندری در مقام دبیر اول حزب توده ایران در دهه چهل و طی چند جزوه به ترجمه جلد اول کاپیتال تأکید می ورزد. او بعد از ترور نافرجام پادشاه در سال ۲۷ و غیر مجاز اظهار شدن حزب توده بصورت غیر حضوری در یک دادگاه نظامی به اعدام محکوم گردید و وادار گردید تا برتری انقلاب اسلامی در فرانسه اقامت دارا باشد. او در تبعید و از سال ۴۸ به مدت نزدیک به ده سال طرف دبیر اول حزب توده را بر عهده داشت.

بعد از برتری انقلاب، اسکندری به ایران آمد و در گفت و گو ای از بعضی موضع های حزب توده و بعضی اقداماتی گذشته آن خورده گیری کرد. حزب توده به این گفت و گو اعتراض کرد و اسکندری وادار به باز پس گیری اظهارات خود گردید و در نهایت تحت فشار حزب توده و بخصوص دبیر اول آن، کیانوری، وادار به خارج شدن از ایران گردید.
 
جعفر پیشه وری  20 چهره سرشناس چپ در ایران معاصر

پیشه وری از بنیانگذاران و عضو کمیته مرکزی حزب عدالت در باکو، از موسسین حزب کمونیست ایران در اولین کنگره آن و دبیر مسئول تشکیلات این حزب در تهران بود.

 
خلیل ملکی  20 چهره سرشناس چپ در ایران معاصر

   او نیز مشابه ارانی، علوی و اسکندری از اعضای گروه معروف ۵۳ نفر از رهبران حزب توده بود که البته بعدها از حرب توده منشعب گردید.

آ آنان معتقد بودند که به نحوی از «کمونیسم و مارکسیسم ایرانی» مستقل از کمونیسم بین الملل و با تکیه بر عناصر هویت ملی ایرانیان دست یافته اند. او بعد از این که در اواخر عمر به سه سال زندان محکوم گردید و با وساطت رهبران سوسیالیست جهان بعد از گذشت یک سال از زندان آزاد گردید، در موسسه تحقیقات اجتماعی مشغول به کار گردید. ملکی در سال ۱۳۴۸ بر اثر سکته قلبی درگذشت.
 
جلال آل احمد  20 چهره سرشناس چپ در ایران معاصر

آ   آل احمد تمثل جامع و تام چپ گرایی در تاریخ روشنفکری ایران هست. او در سال ۱۳۲۳ وارد حزب توده گردید و تا انشعاب حزب توده تمام مراحل تشکیلاتی به طرف بالا را پشت سر گذاشت. عضویت وی در حزب توده به مدت سه سال از بیست تا بیست و سه سالگی به طول انجامید. او در این حزب به سرعت سلسله مراتب بهبود را پیمود و در سال ۱۳۲۵ مامور راه اندازی «ماهنامه مردم» زیر دیدگاه احسان طبری گردید. هنگامی که وارد حزب توده گردید، حزب توده از نداشتن اشخاصی که دارای سرمایه تئوری و تجربیات مبارزات مارکسیستی باشند رنج می برد. موقعی که در ۲۲ سالگی به عضویت کمیته تهران در آمد، به اداره درونی روزنامه ارگان دانشجوهای «بشر» و «ماهنامه تئوریک حزب توده» منصوب گردید.

او مقالاتی را در مورد «سوسیالیزم دهقانی اسرائیل» برای نشریه ای به اسم ایرانیان درج کرد و علاوه بر این در عزیمتی به رژیم اسرائیلی در سال ۱۳۴۱ با این پدیده از نزدیک آشنا گردید. او در سال ۴۸ و بر اثر زیاده روی در استفاده دخانیات درگذشت.
 
احمد شاملو  20 چهره سرشناس چپ در ایران معاصر

   برخی او را یکی از دگم ترین چهره های ادبیات سیاسی و چپ گرایانه ایران می نامند که از نزدیکی به آلمان نازی تا نزدیکی به پیشنهاد های مارکسیستی را در کارنامه خود دارد. شاملو در اواخر دهه ۱۳۲۰ عضو حزب توده گردید و در سفارت کشورهای سوسیالیستی مثل مجارستان با عنوان «مشاور فرهنگی» مشغول به کار گردید. او ۹ شماره از مجله «روزنه» و ۳ شماره از مجله «آهنگ صبح» را برای حزب توده منتشر نمود. شاملو بعد از واقع شدن کودتای ۲۸ مرداد به اتهام «ارتباط با شوروی ها» یک سال را در زندان قصر ماند. شاملو در سال ۱۳۷۹ در مسکن اش در کرج درگذشت.
 
عنایت الله رضا  20 چهره سرشناس چپ در ایران معاصر

   او نیز با دیدن شرایط کشور در شهریور ۱۳۲۰ به عضویت حزب توده در آمد و در همین ارتباط در سال ۱۳۲۴ بازداشت و پس از ان به کرمان تبعید و محبوس گردید. اوایل سال ۱۳۲۵ بعد از آزادی از زندان به فرمان کمیته مرکزی حزب راهی آذربایجان گردید و در اردیبهشت ۱۳۲۵ در آنجا بعنوان معاون نیروی هوایی حکومت دموکرات آذربایجان مشغول گردید تا این که شب ۲۱ آذر ۱۳۲۵ فرمان داده گردید که به بیرون بروند.

بعد از دو سال با دقت به بعضی تحولات در شوروی و برکناری سران جمهوری شوروی آذربایجان، به علت سختی تحصیل فرزندان شان در چین و آشنایی آنان به زبان روسی، دعوت برگشت به شوروی را قبول کرد و در اواخر ۱۹۵۹ به مسکو برگشت و در قسمت فارسی رادیو مسکو تا سال ۱۹۶۷ به فعالیت دنبال کرد.

دوران تبعید ناخواسته حدود ۲۰ سال به طول انجامید. او در این مرحله تبعید نخست بعد از چهار سال تحصیل در دانشکده حزب کمونیست شهر باکو موفق به اخذ مدرک لیسانس گردید و پس از ان در سال ۱۳۳۵ در امتحان دکترای رشته فلسفه دولتی از رساله خود «اندیشه های کسروی» به راهنمایی پروفسور ماکاولسکی از استادان بزرگ فلسفه در اتحاد جماهیر شوروی با درجه عالی دفاع نمود.
 
صمد بهرنگی  20 چهره سرشناس چپ در ایران معاصر

   خیلی ها معتقدند که کتاب ماهی سیاه کوچولو اکثر از هر مورد دیگر در عضوگیری برای سازمان چریک های فدایی خلق ایران و دیگر احزاب چپ گرا نقش داشت. او بعد از فوت نمادینش در سال ۱۳۴۷ مبدل به اسطوره ای در عرصه روشنفکری چپ ایران گردید و به طور مستمر بعنوان نمادی در اندیشه چپ گرایانه و مارکسیستی از او یاد گردید.
 
احسان طبری  20 چهره سرشناس چپ در ایران معاصر

   او یکی از معروف ترین نظریه پردازان مارکسیسم – لنینیسم در تاریخ معاصر ایران و عضو کمیته مرکزی حزب توده بود. مقالات بسیاری از او در نشریه مردم ارگان حزب توده ایران منتشر گردید. در سال ۱۳۲۵ در اولین کنگره نویسندگان ایران شرکت نمود. در سال ۱۳۲۵ خورشیدی و در اوج راهبرد فرقه دموکرات آذربایجان و مداخله ارتش سرخ که در آن وقت در ایران مستقر بود، دولت وقت اتحاد جماهیر شوروی، کافتارادزه را برای جلب دیدگاه دولت ایران در راستای «انعقاد قرارداد امتیاز نفت شمال ایران» به آن کشور فرستاد. حزب توده ایران تظاهراتی را در پشتیبانی از سیاست اتحاد شوروی برگزار کرد. »

»طبری از اولین سال های دهه سی که در بیرون از ایران حضور دارد، معروف ترین و معروف ترین چهره دیدگاهی حزب توده ایران شناخته می گردید. بعد از انقلاب اسلامی همراه با دیگر رهبران حزب توده به ایران برگشت و به ادامه فعالیت های سیاسی به سود حزب توده پرداخت اما با دستگیری سران حزب توده در سال ۱۳۶۲ او نیز دستگیر گردید و بعد از نوشتن چند کتاب خورده گیریی در مورد مارکسیسم و شرکت در مناظره های تلویزیونی از زندان آزاد گردید. طبری در سال ۱۳۶۸ درگذشت.
 
خسرو روزبه  20 چهره سرشناس چپ در ایران معاصر

   او از اعضای شاخصه سازمان نظامی و پنهان حزب توده و مسئول شعبه معلومات کل آن بود. روزبه در ۱۳۲۷ دوباره دستگیر گردید و دادستانی ارتش برای وی تقاضای اعدام کرد و در نهایت روزبه به ۱۵ سال زندان محکوم گردید.

او در آذر ماه ۱۳۲۹ بهمراه ۹ تن دیگر از رهبران حزب توده که پیشتر همگی در دادگاه نظامی محاکمه شده بودند، به کمک اشخاص بیرون از زندان، ترتیب یک فرار جنجال برانگیز را از زندان قصر دادند.

روزبه بعد از جریان فرار بزرگ از زندان قصر به فعالیت های خود در سازمان معلومات حزب توده دنبال کرد.
 
مسعود احمدزاده هروی   20 چهره سرشناس چپ در ایران معاصر

    او یکی از بنیانگذاران سازمان چریک های فدایی خلق بود.

احمدزاده و پویان تلاش کردند تا از اندیشه های قالبی فراتر جریان و به جای حزب انقلابی، گروه پیشاهنگ را جایگزین کنند. آ آ
 
امیرپرویز پویان  20 چهره سرشناس چپ در ایران معاصر

فعالیت های سیاسی مشخص پویان، از سالی که وارد دانشگاه ملی ایران گردید، تشکیل شد. در این سال ها بود که به اتفاق مسعود احمدزاده و عباس مفتاحی گروهی را تشکیل داد. فعالیت های پویان در گروه که غالبا نیز مخفیانه صورت می گرفت، ترجمه متون مارکسیستی و نوشتن مقالاتی در راستای شناخت جامعه ایران بود.
 
نورالدین کیانوری  20 چهره سرشناس چپ در ایران معاصر

   او نیز از چهره هایی هست که از اوائل عضوگیری حزب توده در سال ۱۳۲۰ به عضویت این حزب در آمد. کیانوری چند سال بعد رهبری شاخه جوانان حزب را بر عهده گرفت و در جریان اتفاقات مربوط به ملی شدن صنعت نفت از هواداران نهضت ملی مصدق بود. او با فروپاشی سازمان نظامی حزب توده بهمراه بسیاری از رهبران دیگر توده در سال ۱۳۳۴ نخست به اتحاد شوروی و پس از ان در ۱۳۳۶ به جمهوری دموکراتیک آلمان کوچ کرد.

کیانوری در سال ۱۳۵۷ بعنوان دبیر اول حزب توده ایران جای اسکندری را گرفت و در ۲۸ اردیبهشت ۱۳۵۸ به ایران برگشت. تعداد اندکی از گردانندگان حزب در برلین شرقی که مقر حزب توده در تبعید بود باقی ماندند و دفتر این حزب را در اروپا فعال نگه داشتند. کیانوری با این که سیاست تازه حزب توده را در جهت پشتیبانی از انقلاب تشریح کرده بود، به جاسوسی به سود شوروی اقدام کرد و در سال ۶۱ بازداشت گردید. کیانوری گرچه اعدام نشد تا انتهاء عمرش و تا سال ۱۳۷۸ تحت دیدگاه وزارت معلومات بود.
 
غلامحسین ساعدی  20 چهره سرشناس چپ در ایران معاصر

در مرحله دانشجویی جذب شعارهای مارکسیستی گردید، در جریان ملی کردن صنعت نفت به عضویت حزب توده در آمد و به مطالعه متون مارکسیستی روی آورد. در سال ۱۳۳۲ به اتهام عضویت در حزب توده دستگیر و مورد بازجویی جای گرفت. ساعدی در شرح شرایط همان سال ها و دلایل رو کردن به نویسندگی در چارچوب حزب توده معتقد بود که برای احراز هویت در یک گروه یا حزب لازم هست خودی نشان می داد. بعد از برتری انقلاب اسلامی در پشتیبانی از گروهک های چپ فعال گردید و در نهایت در سال ۶۱ به پاریس رفت و سه سال بعد در اثر استفاده زیاد الکل درگذشت.
 
امیرحسین آریانپور   20 چهره سرشناس چپ در ایران معاصر

آ آ آریانپور که در جوانی از اعضای حزب توده نیز به شمار می رفت، تا سال ۱۳۸۰ که درگذشت در تهران زندگانی می کرد و هیچ گاه ایران را ترک نکرد.
 
بیژن جزنی  20 چهره سرشناس چپ در ایران معاصر

جزنی بعد از کودتای ۲۸ مرداد چند بار به علت فعالیت های سیاسی دستگیر و محبوس گردید.

جزنی در فاصله سال های ۱۳۳۹ تا ۱۳۴۲ مکررا طعم زندان را چشید. آ آخرین باری که او در ارتباط با فعالیت های دانشجویی بازداشت گردید، سال ۱۳۴۴ هست.

 
مصطفی شعاعیان  20 چهره سرشناس چپ در ایران معاصر

   او به طور مستمر بعنوان چریکی روشنفکر شناخته می شود. در سال ۱۳۵۱ با فاش شدن طرح عملیاتی ذوب آهن اصفهان فراری گردید. در همین سال با گروه نادر شایگان شام اسبی آشنا گردید. شعاعیان در یک جنگ خیابانی در سال ۱۳۵۴ وادار به خودکشی گردید.
 
حمید اشرف  20 چهره سرشناس چپ در ایران معاصر

 
علی شریعتی  20 چهره سرشناس چپ در ایران معاصر

   اسلام چپ در تاریخ اندیشه ایران معاصر دارای سنتی هست که بدون اسم علی شریعتی قالب خالی می کند.


لینک کوتاه مطلب : http://www.shalamchenews.com/?p=77649

دیدگاه شما

معادله ی امنیتی * Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.